Total Pageviews

Saturday, May 20, 2017

දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග, වස විසෙන් තොරව වගා කිරීමේ ක‍්‍රියාවලියෙහි තිරසාර පැවැත්ම පිණිස යෝජනා කිහිපයක්



දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග,

වස විසෙන් තොරව වගා කිරීමේ ක‍්‍රියාවලියෙහි

තිරසාර පැවැත්ම පිණිස යෝජනා කිහිපයක්


පින්තූරය-නදීක දයා බණ්ඩාර
හැඳින්වීම
වී වගාවෙන් නිපැයෙන සහලින් උපදින බත’, අනාදිමත් කාලයක් මුළුල්ලේ ශ‍්‍රී ලාංකිකයන් ද ඇතුළුව ආසියාතිකයන්ගේ ප‍්‍රධාන  ආහාරයයි. පෝෂණය සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, ඔවුන්ගේ දෛනික ප්‍රෝටීන අවශ්‍යතාවයෙන් සියයට 40ක් ද, කැලරි අවශ්‍යතාවයෙන් සියයට 46ක් ද සැපයෙන්නේ එයිනි. රටට අවශ්‍ය බතසැපයීම, ලංකාවේ අතීත  රජවරුන්ගේ සමයෙහි පටන්ම අපේ කෘෂිකර්මාන්තයෙහි ප‍්‍රධාන කාර්යභාරය වූයේ ය. රටට ලැබෙන වර්ෂා රටාව මත පදනම්ව, ‘යලසහ මහවශයෙන් කන්න’ (වී වගා කෙරෙන වකවානු) දෙකක දී වී වගා කිරීම ලාංකේය ගොවීන්ගේ සිරිතයි.


බත මෙන්ම සහල ද උපදින වී’, වර්තමානයේ පවා අපේ රටේ වගා කෙරෙන ප‍්‍රධාන ආහාර භෝගයයි. රටේ සමස්ත කෘෂිකාර්මික භූමියෙන් සියයට 34ක් පමණ වෙන්ව ඇත්තේ වීවගාව පිණිස ය

ශ‍්‍රී ලංකා මහ බැංකු වාර්තාවට අනුව, 2015 වසරේ රටේ සමස්ත වී නිපැයුම මෙටි‍්‍රක් ටොන් මිලියන 4.8කි. වී අස්වනු නෙලා ගත් සමස්ත භූමිය, හෙක්ටයාර් 10,88,374කි. හෙක්ටයාර් එකක සාමාන්‍ය වී අස්වනු ඵලදායිතාව, කිලෝග‍්‍රෑම් 4429කි. වර්තමාන ලංකාවේ ගොවීන් බහුතරයක් වගා කරන්නේ, දෙමුහුන් සහ නව වැඩි දියුණු කළ වී ප‍්‍රභේදයන් ය. ඒ සඳහා කෘත‍්‍රිම රසායනික පොහොර, කෘත‍්‍රිම රසායනික පළිබෝධනාශක වර්ග, නවීන වගා උපක‍්‍රම, නවීන උපකරණ හා යන්ත‍්‍ර ද බහුලව භාවිත කෙරේ. එය නවීන, කෘත‍්‍රිම රසායනික ගොවිතැනකි. බතරටේ ප‍්‍රධාන ආහාරය වන බැවින්, ලංකාවාසීන්ගේ වාර්ෂික ඒක පුද්ගල සහල් පරිභෝජනය කිලෝග‍්‍රෑම් 100ක් යයි ද ගණන් බලා තිබේ.


හරිත විප්ලවයලෝකයට ව්‍යාප්ත කෙරුණු වර්ෂ 1960 දශකයට පෙර, ශ‍්‍රී ලංකාව පුරා වගා කෙරුණේ දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදයන් ය. ඒවා වගා කෙරුණේ ද, කාබනික පොහොර සහ විෂ රහිත, දේශීය විධික‍්‍රම භාවිත කරමිනි. වල් මර්දනය සහ පළිබෝධකයන් මර්දනය පිණිස දේශීය උපක‍්‍රම භාවිත කෙරිණි. වී වගාව එහැමපිටින්ම දේශීය මුහුණුවරක් ගත්තේ ය. එය රටේ වර්ෂාපතන රටාව, ඉපැරණි වාරිමාර්ග පද්ධති, වගා භූමියේ ස්වභාවය සහ සොබාදහමේ විවිධ නියාමයන් සමග ද බැඳී පැවතිණි. නිපැයුණු දේශීය පාරම්පරික වියෙහි අස්වැන්න, පෝෂණීය මෙන්ම ඹෟෂධීය ගුණයෙන් ද පිරිපුන් විය.


එහෙත් වර්ෂ 1960න් පසුව ප‍්‍රචලිත කෙරුණු හරිත විප්ලව කෘෂිකර්මයඔස්සේ සියල්ල වෙනස් විය. එයින් නව වැඩිදියුණු කළසහ දෙමුහුන් වී වර්ගහඳුන්වාදෙනු ලැබී ය. ඒවා වගා කිරීමට කෘත‍්‍රිම රසායනික පොහොර, කෘත‍්‍රිම රසායනික පළිබෝධනාශක වර්ග සහ නවීන වගා උපක‍්‍රම සහ ට‍්‍රැක්ටර් වැනි යන්ත‍්‍ර ද අවශ්‍ය විය. අලූත් වී වර්ගවලින් වැඩි අස්වැන්නක් ලැබිණි. එබැවින් ලංකාවේ ගොවීන් ද නව ගොවිතැනට ඇබ්බැහි වූහ. එය රට පුරා ව්‍යාප්ත විණි.
පින්තූරය-නදීක දයා බණ්ඩාර



නව වැඩිදියුණු කළසහ දෙමුහුන් වී වර්ගනිපදවන්නට පුරෝගාමී වූයේ, හරිත විප්ලව ක‍්‍රියාදාමයේ මහා පර්යේෂකයාවූ පිලිපීනයේ පිහිටි ජාත්‍යන්තර සහල් පර්යේෂණ ආයතනයයි. ඔවුහු එක් එක් රටවල පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද රැස්කර, ඒවායෙහි ලක්ෂණ ද බද්ධකර නව වී වර්ග නිපදවූහ. මේ සඳහා එකල ලංකාවේ පැරණි වී වර්ගවල සාම්පල ද උපයෝගීකර ගැනුණි. අවසන, දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද ගොවීන් වෙතින් ගිලිහී ගියේ ය. ඒවායෙහි සාම්පල් පර්යේෂණාගාරවල තැන්පත් කෙරිණි.

සියල්ල අවසානයේ, එතෙක් පැවති දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග ද, සම්ප‍්‍රදායික වී වගා දැනුම් සම්භාරය මෙන්ම වගා පිළිවෙත් ද ක‍්‍රමයෙන් අභාවයට ගියේ ය. වැඩි අස්වැන්නක් ලබා, රට වැසියන්ගේ කුස ගිනි නිවන්නට නම්, නවීන රසායනික ගොවිතැන අත්‍යවශ්‍ය දෙයක් යයි ජන මතයක් ද පැතිරිණි.


එහෙත් ලංකාවේ ඇතැම් ග‍්‍රාමීය ප‍්‍රදේශවල සිටි වී ගොවීන් සුළු පිරිසක්, නවීන ගොවිතැනට සහ නව වී වර්ගවලට කැමති නො වූහ. ඒවායෙහි බතට ද කැමති නො වූහ. එබැවින් ඔවුහු තවදුරටත් දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද, කාබනිකව වගා කරමින් සිය ආහාර සරිකර ගත්හ. දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග බොහොමයක් ඔවුන් අත සුරැකිණි.


වර්ෂ 1970 දශකය අග භාගයේ පටන් පුරෝගාමී ගොවීන් කිහිප දෙනෙකුට, නව රසායනික වී ගොවිතැනෙහි යම් ආරවුලක් ඇති බව වැටහී යමින් තිබිණි. ඔවුහු ඈත ගම්වල සිටි ගොවීන් ගෙන්, පැරණි වී වර්ගවල බීජ එක් රැුස් කරන්නට වූහ. ඒවා සංරක්ෂණය පිණිස කාබනිකව වගා කරන්නටත්, සහෝදර ගොවීන් අතර බෙදා දී ව්‍යාප්ත කරන්නටත් මහත් උත්සාහයක යෙදුණහ. එය සංවිධානාත්මක, පුළුල් අරමුණු සහිත ව්‍යාපාරයක් විය. එකල රාජ්‍ය නො වන සංවිධාන කිහිපයක් ද ඔවුන් සමග එක් විය. වස විස සපිරි නවීන ගොවිතැන නිසා, මනුෂ්‍යයාට ද, පරිසරයට ද ඇතිවන අයහපත මකා දැමීම ඔවුන්ගේ අදිටන විය. ඇලෙක්ස් තන්ත‍්‍රිආරච්චි සහ මතුගම සෙනෙවිරුවන් යන සමාජ ක‍්‍රියාකාරිකයන් එහි නියමුවන් වූහ.


ඔවුන්ගේ ද, තවත් ගොවීන්ගේ ද උත්සාහය නිසා, අද වන විට (2017) දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග 600ක් පමණ රටට ඉතිරිව තිබේ. රට පුරා ගොවීන් විශාල පිරිසක් දැන් ඒවා කාබනිකව වගා කරමින් සිටිති. වසර 2000 දශකය අග භාගයේ පටන්, දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග වස විසෙන් තොරව වගා කිරීම සඳහා රාජ්‍ය අනුග‍්‍රහය ද ලැබෙමින් තිබෙන්නේ ය.


1990 දශකයේ සිට රටේ වියලි කලාපීය පෙදෙස්වලින් මතුවන්නට පටන්ගත් මාරාන්තික වකුගඩු රෝගයත්, පිළිකා, දියවැඩියාව ඇතුළු බෝ නො වන රෝග බහුලව පැතිරෙන්නට වීමත් නිසා විශාල සමාජ කතිකාවතක් ඇති විය. නවීන රසායනික ගොවිතැන ඔස්සේ මහ පොළොවට වස විස කලවම් වීමෙන් ලෙඩ රෝග පැතිරෙන බව නව පර්යේෂණ මගින් ද හෙළිදරව් විය. මාරාන්තික වකුගඩු රෝගය ගැන පර්යේෂණ කළ ආචාර්ය චන්න ජයසුමන මහතා, ඒ අතර කැපී පෙනුණි.


දැන් රටේ වැඩි දෙනෙක්, වස විස සහිත ගොවිතැනින් ඉවත් විය යුතු යයි කල්පනා කරති. ඒ සම්බන්ධයෙන් කතිකා කරමින් සිටිති. බොහෝ දෙනෙක්, වස විස රහිතව දේශීය පාරම්පරික වී ගොවිතැන් කරන්නට ද පෙළඹී සිටිති. විශාල පිරිසක් වස විස නැති දේශීය පාරම්පරික සහල් සොයා ගන්නට වෙහෙසෙති. ඒවා අනුභව කරන්නට පුරුදුව සිටිති. සීමා සහිතව වුව ද, දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග යළිත් ගොවිබිම්වලට පැමිණෙමින් තිබේ. ව්‍යාප්ත වෙමින් තිබේ.


මේ අතර, පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය, ගන්නෝරුවේ පැලෑටි සහ ජාන සම්පත් සංරක්ෂණ ආයතනය සහ කොළඹ, කාර්මික තාක්ෂණ ආයතනය ද, පසුගිය වකවානුවේ දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද සම්බන්ධයෙන් පර්යේෂණ කළේ ය.

එයින් කාර්මික තාක්ෂණ ආයතනය කළ පර්යේෂණ මාලාව ඉතාමත් වැදගත් ය. දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද බොහොමයක, ඉතා ඉහළ පෝෂණ ගුණ සහ බෝ නො වන රෝග පාලනය කිරීමේ විශිෂ්ඨ ගුණ ඇති බව ඉන් අනාවරණය විය. ඔවුන්ගේ පර්යේෂණ පත‍්‍රිකා ජාත්‍යන්තරයේ  පළ විය.


මේවායෙහි අරුත වන්නේ, අපේ රටේ දේශීය පාරම්පරික සහල් ප‍්‍රභේදවල රුව-ගුණ පිළිබඳව දැන් ලෝක මට්ටමින් අවධානයක් යොමු වීමට ඉඩ ඇති බවයි!


ගැටලූ මතුවීම

මේ තත්ත්වය තුළ,

x  දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවල ජාන සම්පතෙහි නෛතික ආරක්ෂාව,

x  දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවල පෝෂණීය මෙන්ම ඹෟෂධීය ගුණ සහ පැරණි වගා ක‍්‍රම සම්බන්ධයෙන් පවතින, පාරම්පරික දැනුම් සම්භාරයේ සුරක්ෂිතභාවය, සහ

x  දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද නුමුහුන්ව, තවදුරටත් සුරැකිව පවත්වා ගෙන යාම සහ එයින් උපදවන සහල නිසැකවම වස විසෙන් තොරව, කාබනිකව නිපැයුණක් බවට (උසස් ප‍්‍රමිතියක්තහවුරු කිරීම

යන කාරණා ත‍්‍රිත්වය අරභයා යම් යම් ගැටලූකාරී තත්ත්වයන් මතුවෙමින් තිබේ. ඒවාට විසඳුම් නො ලැබුණ හොත්, එක් අතකින් ලංකාවේ ඉපරණි පාරම්පරික වී සම්පත, ජෛව සම්පත් මංකොල්ලකරුවන්ට ගොදුරු වීමට ඉඩ ඇත. එසේ වුවහොත් ඉන් ලැබිය හැකි ප‍්‍රතිලාභ හිමිවන්නේ ද ලංකාවට නොවේ. නො රටුන්ට ය.


අනෙක් පැත්තෙන්, රට වැසියන්ට නිසි ප‍්‍රමිතියේ වස විස නැති ආහාර වේලක් භුක්ති වි`දීමේ අවස්ථාව ද අහිමි වනු ඇත්තේ ය.

මීට ඉහත ද ලංකාවට ආවේණික ඹෟෂධීය ශාක වර්ග රැුසක්, පාරම්පරික ඖෂධ වට්ටෝරු ද සමග  විදේශීය ජාන හොරුන්ට ගොදුරු වූ බව ප‍්‍රකට කාරණයකි. ලංකාවේ කොතලහිඹුටුශාකයේ සාරය (සැලසිනෝල්) යොදා ගෙනඑක්තරා ජපන් විද්‍යාඥයින් පිරිසක් විසින් දියවැඩියා රෝගය පාලනය කිරීමේ ඖෂධයක් නිපදවීම සහ එය ඔවුන්ගේ නමට පේටන්ට්කර ගැනීම, මේ සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රකටතම නිදසුනයි. එය සිදු වූයේ 1990 දශකය අග භාගයේ ය.


එබැවින් පහත සඳහන් ක‍්‍රියාමාර්ගවලට එළඹීම සුදුසු යයි සිතන්නෙමු.

විසඳුම් යෝජනා

01-දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද වගා කිරීම සහ ඊට ඇතුළත් සියලූම ක්ෂේත‍්‍ර මෙහෙයවීම සහ සම්බන්ධීකරණය කිරීම සඳහා පූර්ණ බලතල සහිත මහ ලේකම් කාර්යාලයක්පිහිටුවීම සහ එය පළාත් මට්ටමින් විමධ්‍යගත කිරීම. (මෙය කෘෂිකර්ම අමාත්‍යංශය යටතේ වෙනම දෙපාර්තමේන්තුවක් වශයෙන් ස්ථාපිත කිරීම සුදුසු යි.)

දේශීය පාරම්පරික වී වගා කිරීමේ ක්ෂේත‍්‍රය, නිෂ්පාදන ක්ෂේත‍්‍රය, පර්යේෂණ ක්ෂේත‍්‍රය, තොරතුරු රැුස් කිරීමේ ක්ෂේත‍්‍රය, අලෙවි ක්ෂේත‍්‍රය සහ ජාන සම්පත ආරක්ෂා කිරීමේ ක්ෂේත‍්‍රය සම්බන්ධයෙන් මධ්‍යගතව, ඉහළ මට්ටමෙන් මෙහෙයුම් කරමින් සියලූ අංශ සම්බන්ධීකරණයකර පවත්වා ගෙන යාම  ඊට පැවරෙනු ඇත.


02-මුළු දිවයිනම ආවරණය වන සේ  දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවල නාමාවලියක් සකස්කර, ඒවායෙහි නෛතික ආරක්ෂාවට පියවර ගැනීම.

දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවල ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් දැනට කිසිදු නෛතික ආවරණයක් සලස්වා නැත. දැනට එවන් ආරක්ෂාවක් පනවා ඇත්තේ, ‘වල් වී’ (වී වර්ගවල වල් දර්ශ/වයිල්ඞ් රයිස්) සඳහා පමණි.


එබැවින් සියලූම දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවල,

x  බීජ හෝ බීජ කොටස්, ශාක හෝ ශාක කොටස්,

x  ශාකයෙහි හෝ ඵලයෙහි කවර හෝ සාර/තරල සංයුතියක්,

x  ශාකවල හෝ ශාක ආශ‍්‍රිතව තිබෙන ක්ෂුද්‍රජීවී කාණ්ඩ, දිලීර වර්ග සහ  බැක්ටීරියා විශේෂ,

x   දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද වගා කරන භූමියෙහි පාංශු සාම්පල,

x  දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවල පිදුරු හෝ දිරාපත්වූ පිදුරු කොටස් සහ ඒවා ආශ‍්‍රිත සාර සංයුති  සහ ජල සාම්පල,

x දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද වගා කිරීමේ දී පළිබෝධ පාලනය පිණිස භාවිතයට ගැනෙන, පාරම්පරික ඖෂධ හෝ අනෙකුත් අත් බෙහෙත් හෝ සංයුතීන්,

x  දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද වගා කිරීම, සහල් නිෂ්පාදනය, එයින් ආහාර හෝ යම් යම් ඖෂධ නිෂ්පාදනය සහ වෛද්‍ය ප‍්‍රතිකාර ආදී (භාවිතයට අදාළ) කාරණා සම්බන්ධයෙන් ලියැවුණු, වසර 50කට වඩා පැරණි කිසිදු ලේඛනයක්, එනම් පුස්කොල පත් ඉරු හෝ කඩදාසි අත් පිටපත්,රජයේ (කෘෂිකර්ම සහ පරිසර විෂය භාර අමාත්‍යංශ ලේකම්වරුන්ගේ) ලිඛිත අවසරයකින් තොරව විදේශගත කිරීම තහනම් කිරීම.

එසේම දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද සම්බන්ධයෙන් පර්යේෂණ පැවැත්වීමේ දී, ඒ සඳහා රජයේ (කෘෂිකර්ම සහ පරිසර විෂය භාර අමාත්‍යංශ ලේකම්වරුන්ගේ) ලිඛිත අවසරය ලැබිය යුතු යයි නීතියක් පැනවීම.

(දැනට දේශීය ඖෂධීය ශාක සම්බන්ධයෙන් ද, පොල් ශාකය සම්බන්ධයෙන් ද, ඇතැම් වනජීවීන් සම්බන්ධයෙන් ද මෙබඳු නෛතික ආවරණයන් සලස්වා තිබේ. ශ‍්‍රී ලංකාවේ මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියද මේ ගැන දැනුවත් ය.)


(ශ‍්‍රී ලංකා රේගු දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂ, සමන්ත ගුණසේකර (071-8442985) සහ පාරිසරික නීතිඥ ජගත් ගුණවර්ධන (0112-854781/077-3592186) යන විද්වතුන්, මෙබඳු කාරණා සම්බන්ධයෙන් ඉහළ දැනුමක් සහිත ප‍්‍රාමාණිකයන් වෙති. දේශීය ඖෂධීය ශාකවල ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් නීති සැකසීමේදී ද ඔවුහු මහත් සහායක් දැක්වූහ. දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවල නෛතික ආරක්ෂාව සම්බන්ධයෙන් යම් වැඩ පිළිවෙලක් සැකසීමේදී ඔවුන්ගේ සහාය ද ලබා ගැනීම සුදුසු යයි යෝජනා කරමි.)


03-දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග සම්බන්ධයෙන් පවතින පාරම්පරික දැනුම් සම්භාරයේ තිර පැවැත්ම සහ සුරක්ෂිතභාවය තහවුරු කිරීම.

දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග සම්බන්ධයෙන්, මහා පාරම්පරික දැනුම් සම්භාරයක් මහජනතාව අතර සංසරණය වෙමින් තිබේ. මේ වන විට එයින් සෑහෙන කොටසක්, පැරැන්නන් ද සමග අභාවයට ගොසිනි. දැනටත් ඉතිරිව තිබෙන ජන දැනුමහෝ ලේඛනගත කිරීම නො පමාව කළ යුත්තකි. එය දේශීය හා පාරම්පරික වී වර්ග සම්බන්ධයෙන් අතීතයේ පටන්ම පැවති තොරතුරු සහ දැනුම් සම්භාරයමතු පරපුරට දායාද කිරීමට ඉඩ සැලසෙනු ඇත.

දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග සම්බන්ධයෙන් අතීතයේ පටන්ම පැවති දැනුම් සම්භාරය තේමා කිහිපයකට වර්ග කළ හැකි ය.


x    පැරණි වගා විධික‍්‍රම, වගා පිළිවෙත්, කෙම්-පහන්, අභිචාර විධි, ගොයමට වැළෙෙඳෙන ලෙඩ රෝග පාලන ක‍්‍රම සහ ඇදහිලි පිළිබඳ දැනුම,

x  කුඹුරු පුරන් ඇරීමේසිට වප්පර කිරීමදක්වා (බීජ පැළ කිරීම ද ඇතුළුව) ක‍්‍රම පිළිවෙත් පිළිබඳ දැනුම,

x  අස්වනු නෙලීමේ පාරම්පරික චාරිත‍්‍ර පිළිබඳ දැනුම,

x   අස්වැන්නේ ආහාර භාවිතාව සහ ඖෂධීය භාවිතාව පිළිබඳ දැනුම,

x   දේශීය හා පාරම්පරික වී වගාව හා බැඳුණු ආගමික පිළිවෙත් ආදිය පිළිබඳ දැනුම,

x   දේශීය හා පාරම්පරික වී වගාව හා බැඳුණු සංස්කෘතික කාරණා පිළිබඳ (ජන ගී සහ ජන සාහිත්‍යය ආදී) දැනුම,

ආදිය ඒ අතර වෙයි.

එක් එක් පළාත් අනුව මේවායෙහි වෙනස්කම් ද දැකිය හැකි ය. ඒවා රැස්කර ලේඛනගත කිරීමෙන් පැරණි දැනුම් සම්භාරයේ තවමත් ඉතිරිව ඇති කොටස හෝ රැක ගැනීමට පුළුවන. ඒ සඳහා ජාතික මට්ටමින් ආයතනයක් පිහිටුවීම අත්‍යවශ්‍ය කාරණයකි.


04-දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද වගා කිරීම සහ එයින් යම් යම් නිෂ්පාදන එළිදැක්වීම් සම්බන්ධයෙන් පර්යේෂණ කිරීම පිණිස, ඉහළ මට්ටමේ, වෙනම විද්වත් රාජ්‍ය ආයතනයක් (පර්යේෂණ ආයතනයක්) පිහිටුවීම සහ එයට පැවරිය යුතු විෂය පථය

x  දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද (බීජ) සුරැකීම,

x   ඒවා වස විසෙන් තොරව වගා කිරීම සම්බන්ධයෙන් පර්යේෂණ පැවැත්වීම,

x  දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද, ඒවායෙහි පැරණි ගති ලක්ෂණ ආරක්ෂා කරමින් වැඩි ඵලදායිතාවයක් ලැබෙන ආකාරයට වැඩි දියුණු කිරීම,

x  දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග සඳහා යෝග්‍ය කාබනික පොහොර මාදිලි හඳුනා ගැනීමට පර්යේෂණ කිරීම,

x  දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග වගා කිරීම සඳහා නවීන තාක්ෂණය යොදා ගත හැකි අවස්ථා ගැන සොයා බැලීම සහ එබඳු නව උපකරණ නිපදවන්නට සැලැස්වීම,

x  දේශීය පාරම්පරික වී වර්ගවලින් නිපදවන සහල් දැනට භාවිත කෙරෙන්නේ, බත් සහ ඊට ආදේශක ආහාර  සහ කැවිලි සාදා ගැනීම පිණිස ය. එහෙත් ඒවායින් තවත් නව ආහාරමය නිපැයුම් කළ හැකි ය.


නිදසුන් කිහිපයක්-

x  රතු සහල් නිවුඞ්ඩ භාවිතාකර පෝෂණ කැප්සියුල් හෝ පෙති නිපදවීම

x මසුරන්සහල්වලින් රුධිරයේ සීනි පාලන ගුණය ඇති ආහාරමය කැප්සියුලයක් නිපදවීම

x   ‘මහ මා වීසහල් නිඩුඞ්ඩෙන් ලිංගික බෙලහීනතාවයට ගුණැති ආහාරමය කැප්සියුලයක් නිපදවීම

x   නීරක්තිය මකා දැමීමට තරම් පොහොසත් දේශීය පාරම්පරික සහල් වර්ග ගැන කාර්මික තාක්ෂණ ආයතනයේ පර්යේෂණ මගින් හෙළිදරව් විය. සහල් භාවිතා කරමින් නීරක්තියට පිළියම් ලැබෙන ආහාරමය කැප්සියුලයක් නිපදවන්නට පුළුවන.

මීට සමාන පෝෂණ කැප්සියුල තායිලන්තය සහ වියට්නාමය යන රටවල නිපදවා අලෙවි කෙරේ. සහල්වලින් ආහාරමය තෙල් වර්ග ද නිපදවයි.


05-දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේද-වගා කිරීමේ ක්ෂේත‍්‍රය, නිෂ්පාදන ක්ෂේත‍්‍රය, පර්යේෂණ ක්ෂේත‍්‍රය, තොරතුරු රැස් කිරීමේ ක්ෂේත‍්‍රය, අලෙවි ක්ෂේත‍්‍රය සහ ජාන සම්පත ආරක්ෂා කිරීමේ ක්ෂේත‍්‍රය සම්බන්ධයෙන් සම්බන්ධීකරණය කිරීම පිණිස පූර්ණ බලතල සහිත මහ ලේකම් කාර්යාලයක්පිහිටුවීම සහ එය පළාත් මට්ටමින් විමධ්‍යගත කිරීම

06-දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවලින් නිපැයෙන ආහාරවල ප‍්‍රමිතිය සහතික කිරීම

දේශීය පාරම්පරික වී ප‍්‍රභේදවලින් නිපැයෙන සහල් ඇතුළු ආහාර වර්ග, නිසි ප‍්‍රමිතියෙන් යුක්තව කාබනිකව නිපදවා ඇති දැයි සහතික කිරීමේ සහ එය නියාමනය කිරීමේ යාන්ත‍්‍රණයක් ඉක්මණින්ම ඇති කිරීම.


07-එක් එක් පළාත්වලට අනන්‍යවූ සේශීය පාරම්පරික වී වගා තොරතුරු රැුස් කිරීම සහ ලේඛනගත කිරීම පිණිස, පළාත් මට්ටමින් ආයතන ව්‍යුහයක් ගොඩ නැගීම.

මේ යටතේ ගොවීන්ගේ අත්දැකීම් හුවමාරුවකට ඉඩ සැලසීම ඉතා වැදගත් ය.


08-දේශීය පාරම්පරික වී වගාවේ විවිධ ක්ෂේත‍්‍ර සම්බන්ධයෙන්, විශ්වවිද්‍යාල උපාධි පාඨමාලා හෝ ඩිප්ලෝමා පාඨමාලා සංවිධානය කිරීමට වැඩ පිළිවෙලක් සැකසීම.

-------------------------------------------------------------------------------------------

සැකසුම-ක‍්‍රිෂ්ණ විජේබණ්ඩාර/2017.03.07.-

දුරකතන-072-3402691/091-5676083/ Email-krishnawijebandara@gmail.com

Blog-walaspathi.blogspot.com








Sunday, April 23, 2017

මුුළු රටම ලෙඩින්!


මුුළු රටම ලෙඩින්!



(ක‍්‍රිෂ්ණ විජේබණ්ඩාර)
‘සයිටම් ප‍්‍රශ්නය’ නිසා මේ දිනවල ලංකාවේ වෛද්‍ය ක්ෂේත‍්‍රය කැළඹීමකට ලක්ව ඇති බව බොහොම ප‍්‍රසිද්ධ කාරණයකි. ‘සයිටමය’ (මාලබේ පෞද්ගලික වෛද්‍ය විද්‍යාලය) ගැන එල්ල වන විරෝධතා සහ විවේචන එක් නිමේෂයකට අමතක කළහොත්, අපට ඒ යටින් දිවෙන වෙනත් කාරණයක් ද දැකගත හැකි වන්නේ ය!
 
එනම්, වෛද්‍ය ක්ෂේත‍්‍රයට එක් වීම සඳහා ඇති-හැකි තලයේ මහජනතාව කෙරෙන් පළවෙන ඉමහත් කැමැත්තයි! සයිටමයට පක්ෂව සිටින උදවිය ඒ සඳහා සටන් වැද සිටින්නේ, තමන්ගේ දූ-දරුවන් හෝ ඥාතීන් මුදල් ගෙවා හෝ, (කෙසේ හෝ) වෛද්‍යවරුන් බවට පත්කරවා ගැනීමේ පරම අභිලාශයෙන් බව ද පෙනෙන්නට තිබේ!
 
‘සයිටමය’ සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොවේ. ලංකාවේ බහුතරයක් මහජනයා ද, හැකි නම් තම දූ දරුවන් වෛද්‍යවරුන් කිරීමට කිසිසේත්ම නො පැකිලෙන්නෝ ය! එය ඉහළ මට්ටමේ රැකියා සිහිනයක් බව නො දන්නා කෙනෙක් නැත.
 
‘සයිටමය’ හරි ද? වැරදි ද? යන කාරණය හෝ ඒ ගැන කෙරෙන විවේචන සලකා බැලීම ලියුම්කරුගේ අරමුණ නොවේ. ඔහු මෙම ලිපිය ලියන්නේ, ‘සයිටමයන්’ හෝ ආණ්ඩුවේ වෛද්‍ය විද්‍යාල කොපමණ සංඛ්‍යාවක් පහළ වුව ද, ලංකාවේ ‘ලෙඩ ප‍්‍රශ්න’ නම් මේ කපේ දී වත් නො විසෙඳන්නට ඉඩ ඇති බව කියන්නට ය! එසේම ‘වෛද්‍යවරුන්ගේ සේවය’ සම්බන්ධයෙන් ඇති ‘මහජන ඉල්ලූම’ ද කිසිදාකත් පිරිමැසිය නො හැකිවේ යයි සිතෙන බව කියන්නට ය!
 
ලියුම්කරුට එවන් සිතිවිල්ලක් පහළ වූයේ, ලංකාවේ සෞඛ්‍ය අමාත්‍යංශය මගින් වාර්ෂිකව  පළ කරන, zANNUAL HEALTH BULLETINZ නම් නිල තොරතුරු සංග‍්‍රහයේ 2014 වර්ෂයට අදාළ වාර්තාව (අලූත්ම වාර්තාව) කියැවීමේ දී ය.
 
එහි දැක්වෙන අන්දමට, 1995 වර්ෂයේ රජයේ රෝහල්වලට ඇතුළුවූ නේවාසික රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියන 2.9කි. එය එම වසරේ ජනගහනය සමග ගැලපූ විට, පුද්ගලයන් දහසකට රෝගීන් 179.3කි. 2014 වර්ෂය වන විට මෙය ඉතා සීග‍්‍රයෙන් ඉහළ ගොස් තිබේ. එනම් 2014 වසරේ දී රජයේ රෝහල්වලට ඇතුළු කෙරුණු නේවාසික රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියන 6.1කි. එම වසරේ ජනගහනය සමග ගැලපූ විට, එය පුද්ගලයන් දහසකට රෝගීන් 294.6කි. රජයේ රෝහල්වලින් ප‍්‍රතිකාර ලැබූ ‘බාහිර රෝගීන් සංඛ්‍යාව’ ද ඊට හපන් ය. 2014 වසරේ දී එය, ජනගහනයෙන් පුද්ගලයන් දහසකට රෝගීන් 2653.0කි! සමස්ත රෝගීන් සංඛ්‍යාව මිලියන 55 ද ඉක්මවයි.
 
ඉලක්කම් ඇතුළේ සඟවා තැබුව ද, zANNUAL HEALTH BULLETINZ  නම් නිල තොරතුරු සංග‍්‍රහය ‘නො කියා කියන’ කතාව කුමක් ද?, අද මුළු රටම ලෙඩ ඇඳට වැටී ඇති බව නොවේ ද? රටවැසියන් මේ ආකාරයට ලෙඩට දුකට වැටී සිටින්නේ, විවිධ තරාතිරමේ  රජයේ වෛද්‍ය නිලධාරීන් 17,615 දෙනෙක්, රජයේ රෝහල් 622ක වෙදකම් කරමින් සිටිය දී ය. රටේ පෞද්ගලික රෝහල්වල තොරතුරු මෙයට ඇතුළත් නැත. ඒවා ද එකතු වුවහොත් මේ ඉලක්කම් මීට වඩා බෙහෙවින් වැඩිවනු ඇත්තේ ය! වරින්වර බලයට එන ආණ්ඩු ද රටේ සෞඛ්‍ය වියදම වසරින් වසර වැඩි කරමින් යයි. රටම ලෙඩුන් බවට පත්ව ඇත්තේ එවන් තත්ත්වයක් ද පැවතිය දීය.

ලෙඩ රෝග පිළිබඳව  එන ඉලක්කම් අපට පෙන්වන්නේ අතිශයින්ම නරක චිත‍්‍රයකි. සාමාන්‍යයෙන් එක් පුද්ගලයෙක්, වසරකට කිහිපවරක්ම වෛද්‍ය ප‍්‍රතිකාර ගන්නට යන බව එයින් පෙනේ. 2014 වර්ෂයේ දී රජයේ රෝහල්වල විවිධ සායනවලට පැමිණි රෝගීන් පිරිස ද මිලියන 24කි!
 
2014 වසරේ රජයේ රෝහල්වලින් නේවාසික ප‍්‍රතිකාර ලැබූ පිරිස, ජනගහනයෙන් පුද්ගලයන් දහසකට 294.6කි. එය 2014 වසරේ වාර්තාවූ නේවාසික රෝගීන් සංඛ්‍යාව පිළිබඳ ජාතික මට්ටමේ දත්තයයි. එහෙත් රටේ දිස්ත‍්‍රික්ක පහළොවකම තත්ත්වය ඊට වඩා වැඩි ය. ඉන් වැඩිම රෝගීන් සංඛ්‍යාව වාර්තා වන්නේ පොළොන්නරුව දිස්ත‍්‍රික්කයෙනි. එය ජනගහනයෙන් පුද්ගලයන් දහසකට 392කි.
 
මෙම සංඛ්‍යාව කොළඹ දිස්ත‍්‍රික්කයෙහි 387කි. මුලතිව් දිස්ත‍්‍රික්කයෙහි 373කි. කිලිනොච්චියෙහි 362කි. මහනුවර දිස්ත‍්‍රික්කයෙහි 355කි. යාපනයෙහි 348කි. අනුරාධපුරයෙහි 344කි. වවුනියාවේ 341කි. හම්බන්තොට 323කි. මඩකලපුවේ 322කි.  අම්පාරේ 320කි. බදුල්ලේ 314කි. මොණරාගල 306කි. සිවිල් යුද්ධයට මැදිව තිබුණු දිස්ත‍්‍රික්කවල සහ කෘෂිකාර්මික දිස්ත‍්‍රික්කවල ලෙඩට දුකට වැටුණු පිරිස ඉහළ සංඛ්‍යාවක් පෙන්වීම විශේෂ කාරණයකි!
 
2014 වර්ෂයේ තොරතුරු අනුව ගත් කල, රටේ සමස්ත රජයේ රෝහල් සංඛ්‍යාව 622කි. ඒවායෙහි ඇති ඇඳන් සංඛ්‍යාව 80,105කි. රටේ ජනගහනයෙන් පුද්ගලයන් දහසකට සිටින හෙදියන් සංඛ්‍යාව 185.2කි. වෛද්‍යවරුන් සංඛ්‍යාව 84.8කි.
 
කොළඹ දිස්ත‍්‍රික්කයේ ජනගහනයෙන් පුද්ගලයන් දහසකට සිටින වෛද්‍යවරුන් සංඛ්‍යාව 186කි. මහනුවර දිස්ත‍්‍රික්කයේ 118කි. නුවරඑළිිය දිස්ත‍්‍රික්කයේ 38කි. රත්නපුරයේ 57කි. වෛද්‍යවරුන්ගේ සංඛ්‍යාව ද රට පුරා සමසේ බෙදී ගොස්  නැති බව ඉන් පෙනී යයි.
 
2014 වසරේ පුද්ගලයන් රෝහල්ගත වීම් අනුව ගත් කල, වැඩිම පිරිසක් රජයේ රෝහල්වලට පැමිණ ඇත්තේ හදිසි අනතුරු ආදිය නිසා හට ගන්නා තුවාලවලට ගොදුරු වීමෙනි. ඊළඟට වැඩිම පිරිසක් රෝහල්ගතව ඇත්තේ, අසාමාන්‍ය රෝග ලක්ෂණ නිසා සායන සහ රසායනාගාර පරීක්ෂණවල දී හඳුනා ගන්නා විවිධ රෝග තත්ත්වයන් නිසාවෙනි. ශ්වසන පද්ධතියේ රෝග, රෝහල්ගත වීම කෙරෙහි බලපාන තුන් වැනි රෝග තත්ත්වයයි. ආමාශය ආශ‍්‍රිත රෝග  සහ ආන්ත‍්‍රික රෝග තත්ත්වයන් හතරවැනි තැන හිමිකර ගනියි.
 
රජයේ රෝහල්වල හට ගත් මරණ අනුව ගත් කල, ලොකුම මරණීය රෝගය වන්නේ හෘද්‍යාබාධ හෙවත් කිරීටක ධමනි අවහිර වීමේ තත්ත්වයයි. 2013 වසරේ එයින් මියගිය පිරිස, ජනගහනයෙන් පුද්ගලයන් දහසකට 29.2ක් විය. 2014 වර්ෂයේ එම සංඛ්‍යාව පුද්ගලයන් දහසකට 30.6ක් දක්වා වැඩිවිණි.
 
ඊළඟ මරණීය රෝගය වන්නේ, ‘අධි වර්ධනය වීම්’ හෙවත් පිළිකා තත්ත්වයන් ය. 2013 දී එයින් මියගිය පිරිස, ජනගහනයෙන් පුද්ගලයන් දහසකට 22.2කි. 2014 දී එය පුද්ගලයන් දහසකට 24.0ක් දක්වා ඉහළ ගියේ ය. .
 
විවිධ බැක්ටීරියා රෝග සහ පෙනහළු ආශ‍්‍රිත රෝග, 2014 වසරේ පිළිවෙලින්  තුන් වැනි සහ හතර වැනි මරණීය රෝග තත්ත්වයන් බවට පත්ව තිබේ.
 
සෞඛ්‍ය සංඛ්‍යාලේඛන අනුව පෙනී යන්නේ, රටේ ලෙඩ රෝග තත්ත්වයන් දිනෙන් දින වර්ධනය වෙමින් යන බවයි. සමාජය සංකීර්ණ වීමත් සමගම, මනුෂ්‍යයන්ගේ ආහාර සහ චර්යා රටාවේ හටගත් විවිධ වෙනස්කම් එයට බලපා ඇති බව විද්වත් මතයයි. එබැවින් අනාගතයේ දී ද වෛද්‍යවරුන් සඳහා වන මහජන ඉල්ලූම නම් තවදුරටත් ඉහළ යනු ඇත්තේ ය!
(පින්තූරය-අන්තර්ජාලයෙනි)

(මෙම ලිපිය 2017/04/23 ඉරිදා ලක්බිමෙහි පළවිය.)

Saturday, March 25, 2017

දේශීය පාරම්පරික වී සම්පත ජෛව සම්පත් මංකොල්ලකරුවන්ට බිලි වීමේ අවදානමක්!


දේශීය පාරම්පරික වී සම්පත 
 ජෛව සම්පත් මංකොල්ලකරුවන්ට
බිලි වීමේ අවදානමක්!


 
(ක‍්‍රිෂ්ණ විජේබණ්ඩාර)
එය 1980 දශකයේ එක්තරා දවසකි. කෘෂිකර්ම පුහුණුවක් සඳහා ලංකාවෙන් ගිය නිලධාරි කණ්ඩායමක්, ජපානයේ කිසියම් අධ්‍යයන ආයතනයක සැසිවාරයකට සහභාගිවෙමින් සිටියහ. එදින දේශකයා වූයේ ජපන් ජාතික මහාචාර්යවරයෙකි. පැමිණ සිටි පිරිස ලංකාවේ අය බව ඇසූ ඔහු මහත් සතුටට පත් විය. ලංකාවේ කෘෂිකර්මාන්තය ඉතා හොඳ තත්ත්වයේ පවතින බවත්, එය සුන්දර රටක් බවත් මහාචාර්යවරයා කීය. ඉන් පසුව ඔහු ප‍්‍රශ්නයක් ඇසුවේ ය.
 

‘උඹලාගේ රටේ දස මහා යෝධයෝ කියලා කට්ටියක් ඉඳලා තියෙනවා. උඹලාගේ රජවරු ඒ අයට කන්න දීලා තියෙන සහල් වර්ගය මොකක්ද?’ යන්න, ජපන් මහාචාර්යවරයාගේ ප‍්‍රශ්නය විය.
 

ලංකාවේ පිරිස මුහුණට මුහුණ බලා ගත්හ.  නවීන පන්නයේ රසායනික ගොවිතැන පිළිගෙන සිටි ඔවුන් එවන් දෙයක් දැන සිටියේ නැත. ජපාන මහාචාර්යවරයා ලංකාවේ දස මහා යෝධයන් ගැන දැනුවත්ව සිටීම පවා මහත් කුතුහලයක් ගෙන දිණි. අවසන මහාචාර්යවරයා තමන් ඇසූ ප‍්‍රශ්නයට, තමන්ම උත්තර බැන්දේ ය.
 



’ඒ තමයි උඹලාගේ රටේ තිබෙන ‘අකුරම්බඩ වී’. ඒවායේ සහල් තමයි උඹලාගේ රජවරු යෝධයන්ට කන්න දීලා තියෙන්නේ!’
ලංකාවෙන් ගිය පිරිස තුෂ්ණිම්භූත වූහ.
 

‘ලංකාවෙදි උඹලාගේ මිනිස්සු තමයි මේවා අපට කියලා දුන්නෙ’, මහාචාර්යවරයා තවදුරටත් පැහැදිලි කළේ ය.
 

මේ කතාව ලියුම්කරු සමග පැවසුවේ, ප‍්‍රකට ගොවි නායකයෙකු වන පොළොන්නරුව කවුඩුල්ලේ එම්. කේ. ජයතිස්ස මහතා ය. කලකට ඉහත, තමන් සහභාගිවූ ගොවි පුහුණු පන්තියක දේශනයකට පැමිණි ඩබ්ලිව්. ඒ. එල්. අබේසිංහ නමැති කෘෂි විද්‍යාඥයෙක්, සිය කතාවේ දී ‘අකුරම්බඩ වී’ ගැන පුවත අනාවරණය කළ බව හෙතෙම පැවසී ය. 

ජයතිස්ස මහතා පැවසූ ආකාරයට, ඩබ්ලිව්. ඒ. එල්. අබේසිංහ මහතා,  ‘අකුරම්බඩ වී’ ගැන සඳහන් වුණු  ජපානයේ පැවති පුහුණු වැඩසටහනට සහභාගිවූ කණ්ඩායමේ කෙනෙකි.
 

මෙය වසර විස්සකටත් වඩා පැරණි කතාවක් බව ඇත්ත ය. එහෙත් එයින් කියැවෙන ‘යටිපෙළ අරුත’ වර්තමානයට බොහොම වටින්නේ ය. 1980 දශයේ දී පවා ජපාන කෘෂි විද්‍යාඥයින් අපේ දේශීය පාරම්පරික වී සම්පතෙහි විශේෂතා ගැන දැන සිටි බව හෙළිදරව් වීම, එයට හේතුව ය!
 


වර්තමානයේ ලංකාවේ ‘දේශීය පාරම්පරික වී සම්පත’, ජාන සම්පත් මංකොල්ලකරුවන්ගේ ග‍්‍රහණයට හසුවීමේ අවදානමක් පැන නැගී තිබේ. එයින් නිපැයෙන බත, පෝෂණීය සහ ඖෂධීය ගුණයෙන් පිරිපුන් බව ලෝකයට හෙළිදරව්වීම, ඊට හේතුව යි! එයට දියවැඩියාව, පිළිකා ඇතුළු බෝ නො වන රෝග පාලන හැකියාව ද ඇති බව, ‘කාර්මික තාක්ෂණ ආයතනය’ සහ තවත් පර්යේෂකයන් මෑතක කළ විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ද මගින් අනාවරණය විණි. පර්යේෂණවල තොරතුරු ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ විද්වත් ප‍්‍රකාශනවල ද පළ විය. ඊට පෙර පටන්ම දේශීය පාරම්පරික සහලෙහි දැඩි ඖෂධීය සහ පෝෂණීය ගුණ පැවති බව, දේශීය වෙදකම් ඔස්සේ  ද ලංකාවාසීහු දැන සිටියහ.
 

එබැවින් කවුඩුල්ලේ එම්. කේ. ජයතිස්ස මහතා පවසන පැරණි කතාවට දැන් යම් අවධානයක් දැක්විය යුතුව තිබේ.
 

ශ‍්‍රී ලංකාව  ඉතා ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් ඇති රටකි. ගහ කොල, සතා සීපාවා මෙන්ම අනෙකුත් ක්ෂුද්‍රජීවීන් සම්බන්ධයෙන් එය මැනවින් කැපී පෙනෙයි. අපේ ජෛව විවිධත්වය තුළ හමුවන ශාක, සත්ත්ව, සහ ජීවී විශේෂ බහුතරයක් ශ‍්‍රී ලංකාවට ආවේණික ය. එබඳු ශාක, සත්ත්ව සහ අනෙකුත් ජීවී විශේෂ ලොව අන් කිසිදු රටකින් හමු නො වන්නේය යන්න, එහි අර්ථයයි.
 

එය අපූර්ව කාරණයකි. ඒ නිසාම දැනට දශක තුනක පමණ කාලයක සිට ලංකාවේ ජෛව සම්පත්, විදේශීය කොල්ලකරුවන්ගේ ග‍්‍රහණයට හසුව තිබේ. එය ඉතා ප‍්‍රබල, එමෙන්ම ඉතා ඉහළ ආදායම් ලැබෙන ජාවාරමකි. ලංකාවේ හමුවන ශාක, සත්ත්ව සහ අනෙකුත් ජීවී විශේෂ මගින් ඖෂධ, පෝෂණීය ආහාර සහ පාන වර්ග නිපදවිය හැකි බවත්, දියවැඩියාව ආදී බෝ නො වන රෝග තත්ත්වයන් එයින් පාලනය කළ හැකි බවත් ඔවුහු දනිති. අපේ ජෛව සම්පත්වලින් යම් යම් දෑ නිපදවා, ඒවා ඔවුන්ගේ නමට ජාත්‍යන්තර ‘පේටන්ට් බලපත‍්‍ර’ ලබා ගෙන, ඉහළ ආදායම් උපදවා ගැනීම, ජාවාරමේ ස්වභාවයයි. 

ලංකාවේ ඖෂධීය ශාක සම්පත, රටවැසියන්ගේ විවිධ ලෙඩ රෝග මැඩපැවැත් වීම සඳහා අනාදිමත් කාලයක් මුළුල්ලේ භාවිතා කෙරිණි. ඒ ගැන කරුණු සම්භාරයක්ම දේශීය වෛද්‍ය ග‍්‍රන්ථ සහ වෙද පරම්පරා සතුව පැවති පෞද්ගලික බෙහෙත් වට්ටෝරුවල ද සටහන්ව තිබිණි. 1990 දශකය තුළ ඒවා ද කොල්ලයට ලක් විය.
 

ලංකාවේ ජෛව සම්පත එවන් ජාත්‍යන්තර ජාවාරමකට හසුව ඇති බව බරපතල ලෙස හෙළිදරව් වූයේ, 1998 වසරේ ජුනි මස 28 වැනි දා ය. දේශීය කොතලහිඹුටු ශාක කොටස් මෙටි‍්‍රක් ටොන් හතරකට අධික තොගයක්, අතිශයින්ම හොර රහසේ, නීති විරෝධීව ජපානයට අපනයනය කරන්නට යද්දී රේගු නිලධාරීන්ගේ අත්අඩංගුවට පත්වීම, එම සිද්ධියයි.

 වැටලීම මෙහෙය වූයේ, එවකට ශ‍්‍රී ලංකා රේගුවේ ‘වනජීවී කාර්ය සාධක බලකායේ’ (පසුව රේගුවේ,  ‘ජෛව විවිධත්ව ආරක්ෂණ ඒකකය’) ප‍්‍රධානි, රේගු අධිකාරී සමන්ත ගුණසේකර මහතා ප‍්‍රමුඛ නිලධාරීන් කණ්ඩායමක් විසිනි. 
ජපාන සමාගමක් අපේ කොතලහිඹුටුවලින් දියවැඩියා රෝග පාලන ඖෂධ නිපදවන බව, රේගු විමර්ශනවලදී හෙළිදරව් විය. (1998 වසරේ අගෝස්තු මස 16 වැනි දා ‘ලක්බිම ඉරිදා සංග‍්‍රහය’, සිය මුල් පිටුවේ ඡුායාරූපය ඔස්සේ සිද්ධිය අනාවරණය කළේ ය.)
 

ඒ සමගම බොහෝදෙනා ගේ ඇස් ඇරුණි. ලංකාව හසුවී සිටින ජාන සහ ජෛව සම්පත් මංකොල්ලය, නො රටුන්ට අධික ලාභ ගෙන දෙන, ලංකාවේ අපට කිසිදු ලාභ ප‍්‍රයෝජනයක් (එක ඩොලරයක්වත්) නො ලැබෙන කූට ජාවාරමක් බව එයින් පසක් විය. මුල් කාලයේ, එනම් 1940 දශකයෙන් පසුව මේ ජාවාරමට බිලි වූයේ ‘බිබිලේ දොඩම්’ ය.
 

පසුව දේශීය කරවිල, මස්බැද්ද, ඒකාවේරිය, ගම්මාලූ, හීන් අරත්ත, සෙම් රෝග සඳහා පානය කරන පස්පංගු කසාය, දේශීය බිනර මල්, කෙකටිය ආදී ඖෂධීය මෙන්ම විසිතුරු ශාක ද, සංයෝග ද කොල්ලයට බිලි විණි. දිවි මකුළුවන්, මහගල් හූනන්, කැදලි තුරීතයන්ගේ කූඩු, දේශීය විසිතුරු මසුන් වැනි වනජීවීන් ද ජාවාරමට හසු වූහ. එකල ජාවාරමේ තිරය පිටුපස ර`ග දැක්වීම් කළේ, ජපානය, ඇමරිකාව සහ  ඕස්ටේ‍්‍රලියාව යන රටවල ඖෂධ සමාගම් ය. ඔවුන්ගේ සහාය පිණිස ‘ඩොලර් කුට්ටි’ ගිල දැමූ, උගත්  දේශීය ඒජන්තවරුන් ද උන්හ!
 

ජාවාරමට එරෙහිව, එකල බොහෝ පරිසරවේදීහු සටන් වැදුණහ. ඔවුන් එක හඬින් කියා සිටියේ දේශීය ජෛව සම්පත් විදෙස්ගත කිරීම් පාලනය කිරීම පිණිස විශේෂ නීති රෙගුලාසි පැනවිය යුතු බවයි. එසේම තර්ජනයට ලක්ව ඇති ශාක සහ සත්ත්ව විශේෂ සඳහා නෛතික ආරක්ෂාවක් පැනවිය යුතු බවයි. රටේ පාලකයෝ එවන් පියවරක් නො ගත්හ. පොරොන්දු පමණක් දුන්හ.
 

එසේ වුව ද ශ‍්‍රී ලංකා රේගුවේ ජෛව විවිධත්ව ආරක්ෂණ ඒකකය, ලංකාවේ ‍ෙජෙව සම්පත් අනවසරයෙන් එතෙර යැවීමට එරෙහිව විශාල වැඩ කොටසක් කර ගෙන ගියේ ය. රේගු අධිකාරී සමන්ත ගුණසේකර මහතා එහි නියමුවා විය. සටනෙහි යෙදුණු පරිසරවේදීන්ට නීති සහාය ලැබුණේ, පාරිසරික නීතිඥ ජගත් ගුණවර්ධන මහතා ගෙනි.
 

2010 දශකය මුල් භාගයේ දී ලංකාවේ ‘වල්ලපට්ටා’ ශාකය ද මෙබඳු ජාවාරමකට හසු විණි. එය පාලනයකර ගන්නට පවා අසීරු විය. එයින් රටට ලැබිය හැකි ආර්ථික වාසිය පවා අත්කර ගන්නට රටේ පාලකයන්ට නො හැකි විය. ‘වල්ලපට්ටා’ ජාවාරම පාලනයකර, රටට හිතකර පරිදි මෙහෙයවා ගන්නට ගන්නට නො හැකි වීම, වර්ෂ 1998 දී පටන්, රටේ ජෛව සම්පත වෙනුවෙන් පරිසරවේදීන් නැගූ හඬ පාලකයන් විසින් ගණන් නො ගත් බව පෙන්නුම් කරන හොඳම නිදසුනයි! 
 

ලංකාවේ දේශීය පාරම්පරික වී සම්පත, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් වෙනදාට වඩා වැඩි අවධානයක් දිනා ගනිමින් තිබෙනුයේ මෙවන් පසුබිමක ය.
 

දැනට ක‍්‍රියාත්මක වන ආකාරයට. ලංකාවෙ ජෛව සම්පත් සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රධාන නෛතික ආරක්ෂකයා වන්නේ, ‘1999 සංශෝධිත වන සත්ත්ව හා වෘක්ෂලතා ආඥා පනතයි’.  ඊට අමතරව  ‘ශාක ආරක්ෂණ පනත’, ‘වන ආඥා පනත’ සහ රේගු ආඥා පනත’ ආදී තවත් අණ පනත්වල සහාය ද එයට ලැබේ.
 

‘1999 සංශෝධිත වන සත්ත්ව හා වෘක්ෂලතා ආඥා පනත’ යටතේ, විවිධ වර්ගවලට අයත් සත්ත්ව සහ ශාක විශේෂ රාශියක් ‘ආරක්ෂිත’ තත්ත්වයට පත්කර තිබේ. එහෙත් ඒවා හෝ ඒවායෙහි කොටස්, යුෂ නිස්සාරක ආදිය අපනයනය කිරීමට එරෙහිව තහනම් නීති පනතෙහි සඳහන් නො වන බව තතු දන්නා අයගේ මතයයි. නීති ගැන දන්නා ඇතැමුන් එම අදහස ප‍්‍රතික්ෂේප  කරති. ඔවුන් කියන්නේ, පනතින් ආරක්ෂිත තත්ත්වයට පත් කළ පසුව ඒවා විදෙස්ගත වීම් ද තහනම් වන බවයි. කෙසේ හෝ වේවා, දැනට බලාත්මකව පවතින අණ පනත්වල පවා විවාදාපන්න තත්ත්වයක් ඇති බව එයින් පෙනේ.
 

කෙසේ වෙතත්, ලංකාවේ ඇති වී ශාකවල ‘වනගත දර්ශ’ (වල් වී)  මිස, දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග (ප‍්‍රභේද) එකක්වත්  මේ කිසිදු පනතකට ඇතුළත්ව නැත.  ඒවා විදේශගත කිරීම තහනම් යයි විශේෂ නීති ද  පනවා නැත.
 

ලංකාවේ දේශීය පාරම්පරික වී සම්පත ගැන මහජන කතිකාවක් හට ගත්තේ, රජරටින් ඇරඹී, තවමත් දිවයිනේ වියලි කලාපීය පෙදෙස්වල පැතිරෙමින් තිබෙන මාරාන්තික වකුගඩු රෝගයේ විලාපය ද සමගිනි. ඒ සමගම දියවැඩියාව, පිළිකා සහ හෘද ආදි බෝ නො වන රෝග පැතිරීම වැඩි වීමේ තත්ත්වය ද, ඒවා ගැන කෙරුණු විවිධ පර්යේෂණ ද දේශීය පාරම්පරික වී සම්පත ගැන මහජන කතිකාවක් හට ගැනීම කෙරහෙි බලපෑවේ ය. එයින් මුළු රටම වස විසෙන් තොර ගොවිතැනක් පිළිබඳ කතිකාවකට තල්ලූවී ගියේ ය. එහි පුරෝගාමී ගොවිතැන වූයේ, දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග, වස විසෙන් තොරව වගා කිරීමයි. එයින් නිපැයෙන බත අනුභව කිරීමයි. අද ලංකාවේ වී ගොවීන් විශාල පිරිසක් එහි නියැලී සිටිති.
 

රට එවන් තැනකට තල්ලූවී ගියේ නිකම්ම ද නොවේ. ‘හරිත විප්ලවය’ ලොවට පිළිසිඳුණු වර්ෂ 1960න් පසුව, දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග සුරැුකීමට දිවිය කැප කළ පුරෝගාමී ගොවීන් අතලොස්සකගේ ව්‍යායාමය නිසා ය. නවීන ගොවිතැන පිළිකෙව් කළ ග‍්‍රාමීය ගොවීන් ද ඔවුන්ට උදව් කළහ. ඇලෙක්ස් තන්ත‍්‍රිආරච්චි සහ මතුගම සෙනෙවිරුවන් යන මහත්වරු ඒ අතර ප‍්‍රමුඛයෝ ය. දේශීය වී වගා කරන්නට රාජ්‍ය නො වන සංවිධානවල සහාය ද ලැබිණි.
 

එකල දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග වගා කරන්නට රාජ්‍ය අංශයේ සහායක් නො ලැබුණේ ය. ඔවුන් සිටියේ නවීන රසායනික ගොවිතැන පැත්තේ ය. ‘හරිත විප්ලවය’ එන්නට පෙර. ලංකාවේ දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග 4000ක් පමණ පැවතියේ යයි කියනු ලැබේ. නවීන ගොවිතැන ප‍්‍රචලිත වෙත්ම ඒවා අභාවයට ගියේ ය. එබැවින් ඒවා යළි ප‍්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීම මහත් අසීරු කටයුත්තක් විය.
 

දැන් තත්ත්වය බොහොම වෙනස් ය. පසුගිය මහින්ද රාජපක්ෂ රජය, වස විසෙන් තොර දේශීය පාරම්පරික වී ගොවිතැන රාජ්‍ය අනුග‍්‍රහය ලැබෙන තැනට ඔසවා තැබී ය. වර්තමාන මෛත‍්‍රී-රනිල් රජය ද එය පෙරටත් වඩා වේගයෙන් ඉදිරියට ගෙන යනු පෙනෙයි. වස විසෙන් තොර දේශීය පාරම්පරික වී වගා කිරීමේ රාජ්‍ය යාන්ත‍්‍රණය, ජනාධිපති මෛත‍්‍රීපාල සිරිසේන මහතාගේ අධීක්ෂණයෙන් ක‍්‍රියාත්මක වෙමින් පවතින බව ද පෙනෙයි. තතු දන්නා අය කියන්නේ, දැනට දේශීය පාරම්පරික වී වර්ග 600ක් පමණ රට පුරා ගොවීන් අත සංසරණය වෙමින් පවතින බව ය. මේ සියල්ල ඉතා යහපත් ප‍්‍රවණතාවයන් ය.
 

ඉතින්, වර්තමානය වූ කලී, දේශීය පාරම්පරික වී සම්පත  පෝෂණීය සහ ඖෂධීය ගුණයෙන් පිරිපුන් බවට විද්‍යාත්මකව කරුණු හෙළි වුණු සමයකි. වස විස රහිත දේශීය පාරම්පරික වී ගොවිතැනක්, රාජ්‍ය අනුග‍්‍රහය ද සහිතව  රට පුරා ව්‍යාප්ත වෙමින් යන සමයකි. එවන් සමයක දේශීය පාරම්පරික වී සම්පත ජෛව සම්පත් මංකොල්ලකරුවන් ගෙන් රැක ගන්නට ජාතික මට්ටමේ නෛතික වැඩ පිළිවෙලක් ආරම්භ කිරීම නො පමාව කළ යුත්තකි. රටේ පාලකයන්ට එවන් දැක්මක් ඇති බවක් නො පෙනෙයි. එය මහත් ඛේදජනක ය!
(සමාප්තයි)

පින්තූර-ප්‍රෑන්ක් ද සොයිසා
(මෙම ලිපිය 2017 මාර්ත්‍ර 19 වැනි දා ලක්බිම ඉරිදා සංග්‍රහයෙහි පළ විය)
2017/03/14.