Total Pageviews

Wednesday, May 15, 2019

සමනල පේ‍්‍රමවන්තයන්ගේ ලෝකය


සමරිසියන් නො වන, කපටි කෛරාටික,

සමනල පේ‍්‍රමවන්තයන්ගේ ලෝකය
(ක‍්‍රිෂ්ණ විජේබණ්ඩාර)
‘සමනලයන්‘ යනු ස්වාභාවික පරිසරයේ දි බොහොම උපක‍්‍රමශීලීව හැසිරෙන සත්ත්ව කොට්ඨාශයකි. උන් ගෙන් ඇතැමෙක් මහත් කපටි කෛරාටිකයෝ ය. තවත් සමහරෙක් වෙස්වළා ගැනීමෙහි අති දක්ෂයෝ ය. සමහර සමනලයින් බොහොම හො පේ‍්‍රමවන්තයෝ ය. ස්වාභාවික පරිසරයේ අලංකරණය මෙන් ම, බව භෝග පරාගනය සම්බන්ධයෙන් ද උන් කරන මෙහෙවර ගැන සිතන විට, සමනලයන්ගේ කපටි කෛරාටිකකම් අමතකකර දමන්නට පුළුවන!





සමාජයේ බොහොම දෙනෙක් සිතන්නේ සමනලයන්ගේ ලස්සන ගැන විතර ය. එහෙත් උන්, ස්වාභාවික පරිසරයේ යහපත්කම මනින මාපකයක් බව වැඩි දෙනෙක් නො දනිති. යම් පරිසර පද්ධතියක සමනලූන් වැඩිපුර දැකිය හැකි නම්, එය මනුෂ්‍යයන් ඇතුළු ජීවීන්ගේ පැවැත්ම ස`දහා බෙහෙවින් හිතකර පරිසරයක් බව සාමාන්‍ය පිළිගැනීමයි. ගහ කොල, ඇළ-දොළ, බව භෝග සහ මල් සම්පත ආදී වශයෙන් පරිසරයේ තත්ත්වය යහපත් නම් සමනලයන්ට එහි විසිය හැකි ය. නැතිනම් උන් වෙනත් ඉසව්වකට පිටමංව යන්නෝ ය. 

වැඩි කතාබහකට ලක් නො වුව ද, මේ සමනලූන් සිරීපාදේ යන කාලයයි. මෙවර ශ‍්‍රීපාද වන්දනා වාරය ඇරඹුණේ 2018 දෙසැම්බර් මාසයේ උඳුවප් පුර පොහොයෙනි. දැන් ගෙවී යන්නේ, වන්දනා වාරය ආරම්භ වීමෙන් ඉක්බිති එළඹෙන පස්වැනි මාසයයි. එනම් මැයි මාසයයි. මැයි හෙවත් හෙට අනිද්දාට එළඹෙන වෙසක් පුර පොහොය දිනයෙන් ශ‍්‍රීපාද වන්දනා වාරය ද නිමාවට පත් වේ. එහෙත් මෙවර ශ‍්‍රීපාද වන්දනා වාරයේ දී සමනලූන් රංචු පිටින් සිරීපාදේ යන බවක් කතාබහට ආවේ නැත!

වෙනදා නම් සමනලයන් සිය  දහස් ගණන් ‘සිරීපාද වන්දනාවේ යාම‘ සුලභ දර්ශනයකි. ඒ කාලයට වැඩියෙන් ම දැක ගත හැක්කේ සුදු සහ කහපාට සමනලයන් ය. උන් බොහොම දුකසේ පියාඹා, සිරිපා වැ මියයන බවත්, එසැණින් දෙව්ලොව උපදින බවත් ජන වහරෙහි එයි. රටේ කොතැනක සිට බැලූව ද, සිරිපා වන්දනා සමයට රටේ හතර වටකරින් ම සමනලයන් පියා සලන්නේ ශ‍්‍රීපාදස්ථානය ද අයත් වන මධ්‍යම කඳුකරය දෙසට ය. එබැවින් උන් සිරිපා වැ පුදා ගන්නට යන බව ජන වහරෙහි කියැවෙන්නේ අනාදිමත් කාලයක සිට ය. අතිශයින් ම අසාමාන්‍ය ලෙස, මෙවර උන්ට සිරිපා වන්දනාව අමතක වූවා වත් ද?

‘දැන් කලක පටන් ම සමනලයන් අඩු බවක් දකින්නට පුළුවන් ‘එසේ කියන්නේ සුප‍්‍රකට සමනල පර්යේෂකයෙකු වන රාජික ගමගේ මහතා ය.
සමනලූන්ගේ ලෝකය සම්බන්ධයෙන් මෙතෙක් හෙළිවී ඇති තොරතුරු අනුව, ලොව වෙසෙන සමනල විශේෂ සංඛ්‍යාව 24,000ක් පමණ වේ. එයින් ලංකාවෙන් හමුවන සමනල විශේෂ සංඛ්‍යාව 247ක් පමණ වෙයි. උන් කුල හයකට අයත් ය. ලංකාවෙන් හමුවන සමනලූන් අතරින් විශේෂ 23ක් ලංකාවට ආවේණික ය. එසේම, ලංකාවේ සමනල විශේෂ අතරින් වැඩිම සංඛ්‍යාවක් හමු වන්නේ ද තෙත් කලාපීය ප‍්‍රදේශවලිනි.

පර්යේෂකයන් පවසන අන්දමට අපේ රටේ සමනල ගහනය අඩු වීම, අහම්බෙන් ඇති වුණු තත්ත්වයක් නො වේ. ඊට බලපා ඇති හේතු ගණනාවකි. ඒවා අතර මුල් තැනට එන්නේ, සමනලයන් බෝවෙන ශාක මෙන්ම, උන්ට ‘මල් පැණි‘ ආහාර සැපයෙන ශාක විශේෂවල ගහනය ද ක‍්‍රමයෙන් අඩුවී යාමයි. එයට අමතරව, මිනිස් ක‍්‍රියාකාරකම් නිසා වනාන්තර ප‍්‍රමාණය අඩුවී යාම සහ අධික ලෙස කෘෂි රසායන භාවිතය නිසා ඇතිවන තත්ත්වයන් ද සමනල ගහනය අඩුවී යාම කෙරෙහි බලපායි. ගෝලීය දේශගුණ විපර්යාස නිසා හට ගන්නා තත්ත්වයන් ද සමනලූන් ගේ පැවැත්මට අහිතකර වන අවස්ථා තිබේ.

රාජික ගමගේ මහතා මේ කාරණය විස්තර කරන්නේ මෙසේ ය.
‘රටේ වියලි කලාපීය ප‍්‍රදේශ බොහොමයක දැන් කලක පටන් ම, ‘ගිනි ග්‍රාස්‘ කියන ආක‍්‍රමණික තෘණ ශාක විශේෂය පැතිරිලා. මේක උසයි. ඒ නිසා සමනලයන්ගේ බෝ වීම සහ ආහාරවලට ගැනෙන මිටි ශාක ‘ගිනි ග‍්‍රාස්වලින්‘ වැසී යනවා. එයින් සමනලයන්ගේ බිත්තර දැමීම සහ මල් පැණි ආහාර සැපයුමට බාධා පැමිණෙනවා‘

වැඩි දෙනෙක් නො දැන සිටියාට, සමනලයන් ගැන සෙවුම් බැලූම් කරන පර්යේෂකයන්ගේ ලෝකයෙහි ‘සමනල ගස්‘ කියා ව්‍යවහාරයක් තිබේ. එහි තේරුම, සමනලයන්ගේ බෝ වීම සහ යැපීම (ආහාර) කෙරෙහි බලපාන ශාක විශේෂ‘ යන්නයි. සමනලයන් වැඩිපුර ම ප‍්‍රිය කරන්නේ ලඳු කැලෑ සහිත ප‍්‍රදේශ ය. ඒවායෙහි වැවෙන මිටි පඳුරු ශාක, එක් අතකින් උන්ගේ බිත්තර දැමීම සහා භාවිතා වේ. තවත් අතකින්, එයින් මල් පැණි ආහාර‘ ලැබේ. දැන් බොහොමයක් තැන්වල ගිනි ග‍්‍රාස් මිස, ඳු කැලෑ නැත. ගම්වල ගෙවතුවල ද ඇත්තේ මල් පිපෙන ශාක නොව, මල් නො පිපෙන ‘විසිතුරු ශාකයන්‘ ය. මෙබඳු තත්ත්වයන් ද සමනල සංහතියේ පැවැත්මට හානි පමුණුවයි.

රටේ වියලි කලාපයේ හෝ වේවා, තෙත් කලාපයේ හෝ වේවා සමනලූන්ගේ දිවි සැරිය ඇරඹෙන්නේ නිරිත දිග සහ ඊසාන දිග මෝසම් වර්ෂා කාල පදනම්කර ගනිමිනි. ඒ අනුව, තෙත් කලාපීය ප‍්‍රදේශවල සමනල ජීවිතය දිග හැරෙන්නේ, නිරිත දිග මෝසම් වර්ෂාව එළඹෙන මැයි සහ සැප්තැම්බර් මාසවලින් පසුව ය. වියලි කලාපීය ප‍්‍රදේශවල නම් ඊසාන දිග මෝසම් වර්ෂාව එළඹෙන දෙසැම්බර් සහ පෙබරවාරි මාසවලින් පසුව ය.

‘සාමාන්‍යයෙන් මෝසම් වර්ෂා කාල එළඹෙන්නට පෙර වියලි කාලගුණ තත්ත්වයක්, නැතිනම් ඉඩෝර තත්ත්වයක් දැකිය හැකියි. ඊට පස්සේ මෝසම් වැස්ස එනවා. මෝසම් වැස්සත් එක්ක ගහකොල අලූත් පණක් ගහලා, කොල-දළු දාලා සරුසාර බවක් ඇති වෙනවා. සමනල්ලූ බිත්තර දමන්නේ මේ කාලයට යි. වියලි කලාපේ නම්, උන් බුරුත, වීර, ඇහැල, දිවුල්, බෙලි,, වා, තෝර කුලයේ ශාක (ඇත් තෝර, පෙති තෝර ආදී),  එරමිණියා, වෙල්ලන්ගිරිය, වල් කරපිංචා, සස්ස, කිරි අගුණ, කටුපිල සහ ලූණුවරණ වගේ ශාක වර්ගවල පත‍්‍ර යටි පැත්තේ බිත්තර දානවා. තෙත් කලාපේ නම්, උන් බෝඹු, උගුරැස්ස, බෝ මී, කතුරුමුරුංගා, මඩු, අක්කපාන, රත්මල්, කහ-ඉඟුරු, අනෝදා වර්ග, ඳුපියලිය, අරත්ත, කහඹිලියා සහ දෙහි-දොඩම් ආදී ශාක වර්ගවල පත‍්‍ර යටි පැත්තේත් බිත්තර දානවා. එතැනින් තමයි සමනලයන්ගේ ජීවිතය ආරම්භ වන්න්‘ යයි රාජික ගමගේ මහතා පවසන්නේ, සිය නිරික්ෂණ ගෙන හැර පාමිනි.

සමනලයන් බෝවීමට ආධාර වන සමහර ශාක, තෙත් කලාපයේ මෙන් ම වියලි කලාපයේ ද සරුවට වැඩෙනු දැකිය හැකි ය. ඇහැල, කටුපිල, සස්ස, තෝර ආදිය ඉන් කිහිපයකි.

සමනලයන්ගේ ජීවන චක‍්‍රයේ අවස්ථා හතරක් තිබේ.  මුලින්ම බිත්තර අවස්ථාව ය. ඊළ`ගට, බිත්තර පිපිරීමෙන් පසුව එළඹෙන ‘පිලවා‘ හෙවත් දළඹුවාගේ අවස්ථාවයි. ඉන් පසුව දළඹුවාගේ කෝෂ අවස්ථාව එළඹෙයි. අප පරිසරයේ දී අලංකාරයට දකින සමනලයන් බිහිවන්නේ කෝෂ අවස්ථාවෙන් පසුව ය.

සමනල පිලවුන් හෙවත් දළඹුවන් වූ කලී, උග‍්‍ර බඩගිනිකාරයන් ය. තමන් රැ`දී සිටින ශාකයේ කොල-දළු වේගයෙන් කා දැමීම, උන්ගේ සිරිතයි. මහජනයා අතර මේ කාරණය විස්තර කෙරෙන්නේ, ‘ගහේ කොල පණුවෝ කනවා‘ යනුවෙනි. ශක්තිමත් සමනල පරපුරක් බිහි වන්නට නම් සමනල ‘පිලවා‘ හෙවත් ‘දළඹුවා‘ හොඳින් වැඞී සිටිය යුතු ය. සොබාදහම, උන් බිත්තර දමන වකවානුව මෝසම් වැසි කාලවලින් පසුව එළඹෙන්නට සලස්වා ඇත්තේ මේ කාරණය නිසා ය.  මෝසම් වැසි සමයත් සමගම,  වනය නව දළු කොල පුබුදමින් සරුසාර වේ. වියලි කලාපයේ වැව් පිටිවල තෝර කොල, කටුපිල ආදී උසින් අඩු ශාක වර්ග වේගයෙන් වර්ධනය වේ. ඒ කොල-දළු රැල්ල, අලූත බිහිවන බඩගිනිකාර දළඹුවන්ට ආහාර පිණිස ම වෙයි.

‘හැබැයි කාලගුණ වෙනස්කම් නිසා මේ චක‍්‍රය බි වැටෙන්න පුළුවන්. දැන් බොහොමයක් අවස්ථාවල වර්ෂා කාල බොහොම කෙටියි. වර්ෂාව හොට තිබුණොත් තමයි ගස්වල කොල-දළු ලියලා වැඩෙන්නේ. ඒත් කෙටි වර්ෂාකාල ආවාම, සමනලූන් බිත්තර දාන අවස්ථාවෙදි ඉඩෝරයක් එන්න පුළුවන්. එයින් බිත්තර වේලිලා යන්න පුළුවන්. ඉතින් සමනලූන් බිහිවීම අඩු වෙනවා‘, රාජික ගමගේ මහතා පවසයි.

සමනල දළඹුවන් යනු, බොහොම ඉක්මණින් කුරුල්ලන් බඳු විලෝපික සතුන්ට ගොදුරු වීමේ අවදානමක් ඇති සතුන් ය. එබැවින් උන් දිවි රැක ගැනීම සහා විවිධාකාර ස්වරූපවලට  අනුවර්තනය වීමට හුරුවී සිටිති. වර්ණය වෙනස්කර ගැනීම, වර්ණ රටාව වෙනස්කර ගැනීම සහ පරිසරයේ ම කොටසක් ලෙස වෙස්වළා ගැනීම ඉන් ප‍්‍රධාන ය.

ඇතැම් වර්ගයක සමනල දළඹුවන් ශාක පත‍්‍ර මත රැඳී සිටින්නේ ‘කුරුළු වසුරු පිඩක‘ ස්වරූපයෙන් වෙස් මාරුකර ගනිමිනි. එයින් කුරුල්ලන් නො මග යැවීමට උන් හපන්නු ය. තවත් දළඹුවෙක් උන්ගේ හිස කොටස ‘සර්පයෙකුගේ හැඩයට‘ සකස්කර ගනී. ඇතැම් සමනලයන් හෝ දළඹුවන් සිය වර්ණ රටා මගින් බිහිසුණු පෙනුමක් ඇතිකර ගන්නෝ ය. කෝෂ අවස්ථාවේ පසුවන තවත් සමහර දළඹුවන් ඔවුන් සිටින ශාකයේ කොලයක් හෝ දල්ලක් වැනි වෙස් මාරුවක යෙදෙනු පෙනෙයි. ඇතැමෙක්  වියලී ගිය පොත්තක් හෝ කෝටු කැබැල්ලක් වැනි ය. කෝෂ අවස්ථාවේ දී උන් අජීවී ලක්ෂණ පෙන්නුම් කරන්නෝ ය.

මෝසම් වර්ෂා කාලවලට පෙර එළඹෙන වියලි වකවානු, සමනලයන්ගේ ‘අභිජනන සමය‘ සේ සැලකෙයි. වියලි වකවානුවල සමනලයන් විශාල වශයෙන් එළිමහනෙහි ගැවසෙනු ද පෙනෙයි. එය උන් සහකාරියන් හෝ සහකාරයන් සොයා පියා සැලීමේ චර්යාවකි. රාජික ගමගේ මහතා පවසන අන්දමට, සමනලයන්  ‘සිරිපා වන්දනාවේ යාම‘ ද එවැන්නකි!

මෙවර එතරම් දකින්නට නො ලැබුණ ද, සෑම වසරක ම පාහේ දෙසැම්බර්, ජනවාරි සහ පෙබරවාරි මාසවල ‘සුදු සමනලයන්‘ දහස් ගණන් ලංකාවේ මධ්‍යම කඳුකරය දෙසට පියා සලනු පෙනෙයි. එය රටට වියලි කාලගුණයක් එළඹෙන සමයකි. සම්ප‍්‍රදායිකව ශ‍්‍රීපාද වන්දනා සමය ඇරඹෙන්නේ ද ඒ කාලයට ය. එබැවින් මහජනයා සිතන්නේ උන් සිරිපා වන්දනාවේ යතියි කියා ය! එය ඇත්තක් ද? යන්න ගැන සාකච්ඡා කළ යුත්තේ, සත්ත්ව විද්‍යාත්මක පදනමක පිහිටමිනි. මෙය එක්තරා ආකාරයකට  ‘සමනල සංක‍්‍රමණයකි‘.

ඇත්තටම සමනලයන් ඇදී යන්නේ සිරිපා හිමයට ද? එසේ නම් ඒ කුමක් පිණිස ද? යන්න, තවම හරිහැටි නො විසඳුණු කාරණයකි! ඒ සම්බන්ධයෙන් තවම ප‍්‍රමාණවත් තරම් පර්යේෂණ කෙරී නැතිකම, ඊට හේතුවයි. කෙසේ වෙතත් රටේ බොහොමයක් ප‍්‍රදේශවලට පෙනෙන්නේ, උන් කඳුකරය දෙසට ඇදී යන බවයි. අනෙක රංචු ගැසී පියාඹා යනු පෙනෙන්නේ වැඩිපුරම සුදු පැහැති සමනලයන් ය. උන් ගෙන් වැඩි දෙනෙක් ‘පියරිඬේ‘ නම් සමනල කුලයට අයත් වෙති.

මේ සමනල සංක‍්‍රමණය සිදුවන වකවානුව උන්ගේ අභිජනන සමයයි. එනම් සිය වර්ගයා බෝ කිරීමට කටයුතු යෙදෙන කාල වකවානුවයි. ගැහැනු සතුන් මෙසේ සංක‍්‍රමණයෙහි යෙදෙන්නේ, ඇතැම් විට ශක්තිමත් පිරිමි සමනලයෙකු තෝරා ගැනීම පිණිස විය යුතු ය. (එය ගැහැනු සමනලූන්ගේ උපක‍්‍රමයක් වන්නට ද පුළුවන.)  පිරිමි සමනලූන් විශාල ලෙස උන් පසුපස හඹා යති. එය අපට පෙනන්නේ සමනල රෑන් රෑන් දහස් ගණන් කඳුකරය දෙසට පියාඹා යෑමක් ලෙසිනි. ජන වහරේ එන හැටියට නම් ‘සමනලූන් සිරීපාදේ යාමක්‘ වශයෙනි.

ශ‍්‍රී ලංකාවේ වෙසෙන සමනල විශේෂ 247ක් අතරින්, විශේෂ 56ක් පමණ සිරිපා සමයට සංක‍්‍රමණයේ යෙදෙනු දැකිය හැකි ය. සංක‍්‍රමණයෙහි යෙදෙන සමනලූන් ගෙන් බහුතරය පිරිමි සතුන් ය. සාමාන්‍යයෙන් පිරිමි සතුන් පස් දෙනෙකුට, එක් ගැහැනු සතෙක් පමණ නිරීක්ෂණය කළ හැකි ය. එක් ගැහැනු සතෙක් වටා පිරිමි සමනලූන් කිහිප දෙනෙක් පියා සලනු ද පෙනෙයි.  මෙවර සිරිපා වන්දනා සමයේ දී එවන්  ‘සමනල පේ‍්‍රමයක්‘ දැක ගත හැකි වූයේ නැත.

වර්තමාන ජන වහරෙහි ‘සමනලයා‘ යන්න පර්යාය අරුත් ජනිතකර වන්නකි. එයින් ඉගිලෙන සමනලයන් පමණක් නොව, ‘අහිංසකයා‘ හෝ ‘ළාබාලයා‘ වැනි අරුත් ද ධ්වනිත වෙයි. ඊට අමතරව, වර්තමාන සමාජයේ  දී ‘සමනලයන්‘ යන වචනයෙන් ‘සමරිසියන්‘ හෙවත් ‘සම ලිංගික චර්යාවෙහි‘ ඇළුම් කරන්නන් ද හැඳින්වෙයි!

‘මේක හරි ප‍්‍රශ්නයක්. සමනලයන් උන්ගේ ජීවන චර්යාවෙදි ‘සම ලිංගිකයන්‘ නෙවෙයි. උන් ඔය  අභිජන කාලයට කඳුකරයට කරන සංක‍්‍රමණයෙන් ම ඒක පේනවා. සමරිසි අය හඳුන්වන්න මේ නම කොහෙන් ආවා ද මන්දා. දැන් සමහර අය සමනලයන් ගැන කතා කරන කොටත් බලන්නේ ටිකක් වපර ඇහෙන්, රාජික ගමගේ මහතා කියන්නේ කණස්සල්ලෙනි!

(මෙම ලිපිය 2019-05-12 දින සති අග අරුණ පුවත්පතේ පළවිය)








Wednesday, April 10, 2019

උණුසුම සැරයි-වන අලි ගම් වදිනවා ගෙම්බන් වේලිලා මැරිලා යනවා මධ්‍යම කඳුකරයේ කැලෑ මැරි මැරී යනවා


උණුසුම සැරයි-වන අලි ගම් වදිනවා
ගෙම්බන්  වේලිලා මැරිලා යනවා
මධ්‍යම කඳුකරයේ කැලෑ මැරි මැරී යනවා

 





(ක‍්‍රිෂ්ණ විජේබණ්ඩාර)
පාරිසරික නීතිඥ ජගත් ගුණවර්ධන මහතා පසුගිය දිනයක (මාර්තු 25) අපූරු නිරීක්ෂණයක් කළේ ය. එදා දහවල් 12.00ට පමණ ඔහු කොළඹ, බත්තරමුල්ලේ මධ්‍යම පරිසර අධිකාරියේ සිටිය දී උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 33කි.  දහවල් 12.30ට පමණ, ඊට මදක් නුදුරු රාජගිරියේ දී උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 36කි!
 

මේ ආකාරයට, අංශක තුනක උෂ්ණත්ව වෙනස පෙන්නුම් කළේ කොළඹ නගරයේ බොහොම ළඟ ළඟ ස්ථාන දෙකක ය. මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය පිහිටි බත්තරමුල්ලේ  රොබට් ගුණවර්ධන මාවත ඉසව්වේ ගස් කොලන් බොහොම තිබෙනවා ය. එහෙත් ඊට නුදුරු රාජගිරියේ ගස් කොලන් අඩු ය. ගස් කොලන් වෙනුවට එහි වැඩිපුර ම ඇත්තේ කොන්ක‍්‍රීට් ගොඩනැගිලි හෝ කොන්ක‍්‍රීට් ඉදි කිරීම් ය. ඒවා ඉක්මණින් රත් වෙයි. එයින් පරිසරයේ උෂ්ණත්වය ද වැඩි වෙයි!
 

දැන් රටපුරා පවතින්නේ අතිශයින් ම උණුසුම් සහගත කාලගුණයකි. පරිසරයේ උෂ්ණත්වය කොතෙක් අධික ද යත්, දහවල් කාලයට එළියේ පහළියේ  ඉන්නට ද  බැරි තරම් රස්නයක් දැනෙයි! මේ උණුසුම් සහගත තත්ත්වය මනුෂ්‍යයන්ට මෙන් ම සතුන්ට ද දැඩිව බලපාන්නේ ය. එහෙත් ජන සමාජයේ වැඩියෙන් ම කතාබහට ලක්ව ඇත්තේ අධික රස්නය නිසා මනුෂ්‍යයන්ට සිදුවන අලකලංචිය ගැන පමණි. එසේ වුව ද අධික රස්නය නිසා සත්ත්ව ලෝකයේ ද සිදු වෙමින් යන්නේ මහත්  ව්‍යසනයකි.
 

නියඟ හෝ වර්ෂාව නො ලැබීම නිසා අධික උණුසුමක් පැතිරීම සොබාදහමේ සංසිද්ධියකි. එයින් ඇළ දොළ ආදී ජල මූලාශ‍්‍ර සිඳී ගොස්, ජලය හිඟ දැඩි වියලි තත්ත්වයක් ඇති වේ. මේ කාලයට වැඩියෙන් ම අසන්නට ලැබෙන කාරණය වන්නේ, ජලය සොයා එන ‘වන අලි’ ගම් වදිනවා යන්නයි. එයින් ඈත ගම් ප‍්‍රදේශවල ජන ජීවිතයට ඇති අවදානම ද වැඩි වෙනවා ය යන්නයි.
 

කොයිහැටි වෙතත්, මේ දිනවල පවත්නා අධික උණුසුම වන අලින්ට පමණක් නොව, උන් තරම් කැපී නො පෙනෙන කුඩා සතුන්ට ද එක සේ බලපාන බව කිව යුතු ය. ඉන්  සමස්ත ජෛව  පද්ධතියට ම බලපෑම් හට ගනියි.
 

ජගත් ගුණවර්ධන මහතාගේ නිරීක්ෂණ අනුව, ගේ කුරුල්ලන්, කහ කුරුල්ලන්, කොණ්ඩ කුරුල්ලන්  ආදී පක්ෂීන් දැන් උදේ අටහමාර වන විට ම සිය හොටවල් ඇර ගෙන අමුතු හැසිරීමක යෙදෙනු දිස් වෙයි. එය, මේ දිනවල උන්ට තදින් ම දැනෙන උණුසුම විඳ දරා ගැනීම සඳහා ඇතිකර ගන්නාවූ චර්යාවකි. එයින් උන් සිය සිරුරු සිසිල්කර ගනිති. එසේ ම, ජලජ පරිසරයේ වෙසෙන කොක්කු සහ දිය කාවුන් ද දැන් දැන් නිතර නිතර හිස් සොලවමින්, ගෙල හරවමින්, හොටවල් අයා ගනිමින් සිටිනු පෙනෙයි. එය ද සිරුරු උණුසුම පහකර ගැනීමේ චර්යාවකි. උන් එසේ කරන්නේ ‘තාප ආතතියට’ ලක් වීම නිසා ය.
 

පරිසරවේදීන් පවසන අන්දමට, උණුසුම් සහගත තත්ත්වය නිසා වැඩි ම බලපෑම් එල්ලවී ඇත්තේ ‘උභය ජීවීන්ට’ ය. එනම් ජලජ සහ ගොඩ බිම් යන පරිසර පද්ධති දෙකෙහිම ජීවත් වන ගෙම්බන්, කක්කුට්ටන් ආදී සත්ත්ව ප‍්‍රජාවට ය. උභය ජීවීන් සම්බන්ධයෙන් ලංකාවේ ප‍්‍රකට විශේෂඥයෙකු සහ පර්යේෂකයෙකු වන මෙන්ඩිස් වික‍්‍රමසිංහ මහතා පවසන අන්දමට, උන්ට මේ උණුසුම දරා ගන්නට  බැරි තරම් ය. උභය ජීවීන් යනු සොබාදහමට අතිශයින් ම සංවේදී සත්ත්ව කොට්ඨාශයක් වීම ඊට හේතුවයි.
 

‘පසුගිය දශක හතරක පහක කාලය තුළ ලෝකයේ ගෙම්බන් විශේෂ 35ක් පමණ වඳවී ගියා. ඒක සිද්ධ වුණේ, ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම නිසා හටගත් දිලීර රෝගයක් උන්ට වැළඳීම නිසයි. ඒක වතුර වලවල් ආදී ස්ථාන ඔස්සේ ඉක්මණින් ව්‍යාප්ත වෙන දිලීරයක්. ඔය වඳවී ගිය ගෙඹි විශේෂ 35න්, විශේෂ 21ක් ම හිටියේ ලංකාවේ. හැබැයි උන් ලංකාවෙන් වඳවී ගියේ දිලීර රෝගය නිසා නෙවෙයි. ඒක වුණේ අපේ රටේ කැලෑ නැති වීම නිසයි. පස්සේ අපේ විද්‍යාඥයන් එයින් තුන් දෙනෙක් ආයෙමත් සමනල අඩවියෙන් සොයා ගත්තා’, මෙන්ඩිස් වික‍්‍රමසිංහ මහතා කියන්නේ ය.
 

මේ කතා අසන කෙනෙකුට, ‘ඉතින් ගෙම්බෝ නැති වුණා ම මොක ද?’, කියා සිතෙන්නට ද බැරි නැත. ගෙම්බන්ගේ ප‍්‍රියත ම ආහාරය කෘමීන් ය. උන් ගොවි බිමේ දී වගාවට හානි කරන ‘කෘමීන්’ කා දමන්නන් ය. එසේම, ගමේ ගෙවල් මණ්ඩිවල දී ‘මදුරුවන්’ කා දමන්නන් ය.
 

උණුසුම වැඩි වීමත් සමගම, තෙතමනය ඇති තැන්වල ගුල් හාරා ගෙන පොළොව යට සැඟවී යාම ගෙම්බන්ගේ සිරිතයි. ඇතැම් ගෙඹි විශේෂයක් ගස් බෙන හෝ කොළ රොඩු අතර සැඟවී යති. උණුසුම් කාලය දීර්ඝ වෙත් ම, උන්ට ඒ තැන්වල ද පණ රැක ගන්නට බැරි ය. ඉක්බිති උන් වියලී, මැරී යති!
 

උණුසුම් කාලවල දී ‘කක්කුට්ටන්ට’ හිමි වන්නේ ද මෙබඳු ඉරණමකි. වී කුඩා කෘමීන් කා දැමීමෙන් වී ගොවීන්ට මහත් සේවාවක් සලසන ‘බත් කූරා’ බිහි වෙන්නේ ජලය ඇති ස්ථානවල ය. ඒවා වියැලී යන විට බත් කූරන්ගේ ගහණය ද නැතිවී යයි. සර්පයින් සහ කබරගොයින් ආදී උරග සතුන්ට ද, වඳුරන්, රිලවුන් වැනි ක්ෂීරපායී සතුන්ට ද, මත්ස්‍යයන්, දිය බල්ලන් වැනි සතුන් ට ද,  මේ උණුසුම හානිකර ය.
 

රටේ මධ්‍යම කඳුකරයට අයත්  නුවරඑළිය  ආදී ප‍්‍රදේශ ද දැඩි උණුසුම් තත්ත්වයට මුහුණ දෙමින් සිටියි. හැටන්, කොටගල, නුවරඑළිය ආදී ප‍්‍රදේශවල ද දැන් ඇත්තේ දැඩි වියලි ස්වභාවයකි. එබැවින් කැලෑ ගිනි තැබීම් ද බහුලව සිදු වේ. ඒවා පිටුපස සිටින්නේ සතුන් දඩයම් කරන්නන් ය. කැලෑ ගිනි නිසා වන ඌරන්,  ඕලූ මුවන්, ගෝනුන්, ඉත්තෑවුන් ආදී සතුන් විශාල සංඛ්‍යාවක් දඩයක්කාරයන්ට හසු වෙති. තවත් විශාල පිරිසක් රැුකවරණ පතා ගම්මාන ප‍්‍රදේශවල ඇති කුඩා කැලෑ මණ්ඩිවලට පලා යති!
 

උන්ගේ පලා යාම කඳුකර ‘කොටින්ට’ බොහොම වැදගත් ය. උන් ද, දඩයම් පිණිස ගම් වදින්නට යන සතුන් පසුපස ඇදෙති. අවසානයේ ජීවිතාරක්ෂාව පතා ගම් වදින සතුන් ගෙන් කොටසක් ගමේ දඩයක්කාරයන්ට බිලි වෙති. තවත් කොටසක් ‘කොටින්ට’ ගොදුරු වෙති. කොටින් ද ඇතැම් විට මිනිසුන්ගේ දඩයමට ලක් වෙති. කඳුකරයේ පරිසර නීති ක‍්‍රියාත්මක වන්නේ ද ‘බින්දුවේ’ ලන්සුවෙනි. බලධාරීන් ගහ කොලට, සතා සීපාවාට සිදුවන දේවල් සොයන බලන බවක් පෙනෙන්නට නැත.
 

රජය, මේ දිනවල පවත්නා විදුලි අර්බුදයට විසඳුමක් වශයෙන් ‘කෘත‍්‍රිම වැසි’ වැස්ස වීමේ වැඩ පිළිවෙලක් ක‍්‍රියාත්මක කරන්නට පසුගිය දා උත්සාහ කළේ ය. එහෙත් එය අසාර්ථක විණි. කෘත‍්‍රිම වැසි වස්සන රසායනිකය ගුවනින් ඉසින්නට නම්, පහළ අහසේ වලාකුළු තිබිය යුතු වේ. එහෙත් ප‍්‍රධාන විදුලිබල ජලාශ පිහිටි මධ්‍යම කඳුකර අහසෙහි වලාකුළු නො තිබිණි.
 

අහසේ වලාකුළු හැදෙන්නට නම්, පොළොවෙන් ජල වාෂ්ප නැගිය යුතු ය. ජල වාෂ්ප නැගෙන්නට නම්, පොළොවේ කැලෑ වැස්මක් තිබිය යුතු ය. පොළොවෙන් උරා ගන්නා ජලය, උත්ස්වේදනය කරමින්, ජල වාෂ්ප වශයෙන් වායු ගෝලයට මුදා හැරෙන්නේ වන වැස්ම ඔස්යේ ය.  කඳුකරය කැලෑ ගිනිවලට හෝ ගස් කැපීම් ආදියට බිලි වු විට, ජල වාෂ්ප හැදෙන්නේ නැත. ඉතින් ‘කෘත‍්‍රිම වැසි’ බා ගන්නට ද නො හැක්කේ ය.
 

උණුසුම් කාලය කඳුකර සමනලූන්ට ද මාරකයකි. ඒ කාලයට උන්ගේ ගහණය අඩු ය. සමනල පර්යේෂකයෙකු වන රාජික ගමගේ මහතා පවසන අන්දමට, උන් උණුසුම් හෝ වියලි කාලවලට වැඩිය එළියට එන්නේ නැත. ගස්වල දළු කොළ ආදිය ද හිඟ බැවින් බිත්තර දැමීමක් ද සිදු වන්නේ ද නැත. අනෙක කැලෑ ගිනි නිසා ලඳු කැලෑ විනාශවී ඇති බැවින් බොහොමයක් සමනලූන් ‘සැඟවුණු ජීවිතයක්’ ගත කරති.
‘සමනලයෝ වියලි සහ උණුසුම් කාලවලට ඔරොත්තු දෙන්නේ එහෙමයි. ඊළඟ වැසි කාලෙන උන් ආයෙමත් පණ ගහලා බෝ වෙනවා’, රාජික ගමගේ මහතා කියයි.
 

පරිසර විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙන අන්දමට, ලංකාවේ වැඩි ම ජෛව විවිධත්වයක් දැකිය හැක්කේ, තෙත් කලාපය ආශ‍්‍රිතව ඇති වනාන්තරවල ය. ගෙවී යන උණුසුම් වකවානුවත් සමගම ඒවායෙහි  වසන සත්ත්ව ප‍්‍රජාවට ද හානි වෙමින් තිබේ.
 

‘මේක සියලූම සතුන්ට බලපානවා. දැන් කාලයක් තිස්සේ ගංවතුර පාලනය කරනවා. නාය යන නිසා කඳුකර පෙදෙස්වල ජල බස්නා මාර්ග කොන්ක‍්‍රිට් කරනවා. මේ තත්ත්වය නිසා පොළොව ඇතුළට ජලය උරා ගන්නේ බොහොම අඩුවෙන්. දැන් අපේ පොළොවේ භූගත ජල මට්ටම හුඟක් පහත වැටිලා. එහෙම වුණාම භූගත  ජල මට්ටමයි, පොළොවේ ඉහළම පස් තට්ටුවයි අතරේ තෙතමනය හෝ ජලය සහිත බව නැතිවී යනවා. එතකොට ජලය නැතිව පොළොව වේලිලා ගස් කොලන් පවා මැරෙන්න ගන්නවා. ඔය තෙතමනය සහිත පස් තට්ටුවේ ජීවීන් විශාල ප‍්‍රමාණයක් ජීවත් වෙනවා. භූගත ජල මට්ටම පහත වැටෙන විට, උන් මියයනවා. අපි වන වැස්ම ආරක්ෂා කරලා, භූගත ජල මට්ටම ආරක්ෂාකර ගන්න වැඩ කරනවා නම්, මේ වාගේ උණුසුම් තත්ත්වයකට ඔරොත්තු දෙන්න පුළුවන්. පොළොවේ ඉහළ පස් ස්තරයේ යහ පැවැත්ම තියෙන්නේ, භූගත ජල මට්ටම මතයි. ඒත් අපි වැඩ කරන්නේ ඒක අමතක කරලයි’, එසේ කියන්නේ ප‍්‍රවීණ පරිසරවේදියෙකු වන, ගාල්ලේ ධර්ම ශ‍්‍රී කණ්ඩම්බි මහතා ය.
 

මෙන්ඩිස් වික‍්‍රමසිංහ මහතා පෙන්වා දෙන අන්දමට, දැන් සෑහෙන කලක පටන් ම රටේ මධ්‍යම කඳුකරයේ ගහ කොල මැරී යමින් තිබෙනු පෙනෙයි.
 

රටේ මධ්‍යම කඳුකරයට අයත් මහනුවර, මාතලේ, නුවරඑළිය සහ බදුල්ල යන දිස්ත‍්‍රික්ක සැලකෙනුයේ, රටේ ප‍්‍රධානත ම ජල පෝෂක ප‍්‍රදේශ වශයෙනි. ඒවායෙහි ඇති වනාන්තර සම්පත මහා ජල ගබඩා බඳු ය. මෙන්ඩිස් වික‍්‍රමසිංහ මහතා පෙන්වා දෙන අන්දමට, දැන් සෑහෙන කලක පටන් ම රටේ මධ්‍යම කඳුකරයේ ගහ කොල මැරී යමින් තිබෙනු පෙනෙයි. එය කුමක් නිසා සිදු වන්නේ දැයි කිසිවෙකුත් නො දනිති. උණුසුම දරා ගන්නට බැරි වූයේ එබඳු සංසිද්ධියක් නිසා ද යන්න ගැටලූවකි.
 

මේ කාරණා කොයිහැටි වෙතත්, උණුසුම් සහගත තත්ත්වය වාසියට හරවා ගත් පිරිසක් ද වෙති. ඔවුන් නම් දඩයක්කාරයන් ය. උණුසුමට හෝ ඉඩෝර  ස්වභාවයට මුහුණ දී ගත නොහී පලා යන වන සතුන්, සිත් පිත් නැති ඔවුන්ගේ ගොදුරු බවට පත්ව, ඇතැම් විට නාගරික කෑම මේසවලට ද පැමිණෙයි!
 

එසේ වුව ද, ඇතැම් වනගත පෙදෙසක ජනයා සතුන් වෙනුවෙන් ‘ජල බඳුන්’ තබන්නට පුරුදුවී ඇති බවක් ද අසන්නට ලැබෙයි. සිත්  පිත් ඇතියවුන් ද ටික දෙනෙක්වත් රටේ ලෝකයේ සිටින බව එයින් පෙන්නුම් කෙරෙන්නේ ය!

(මෙම ලිපිය 2019/03/31 දින සති අග අරුණ පුවත්පතේ පළවිය.)





Tuesday, February 19, 2019

ලාංකිකයන් බත් කෑමට ඇලූම් කරන්නේ මන්ද? අවුරුදු 47,000කට පසුව රහස හෙළිවෙයි!

ලාංකිකයන් බත් කෑමට ඇලූම් කරන්නේ මන්ද?
අවුරුදු 47,000කට පසුව රහස හෙළිවෙයි!



පාහියන් ලෙන පිහිටි පර්වතය


(ක‍්‍රිෂ්ණ විජේබණ්ඩාර)
පෙරදිග රටවල ඇසින් බලන කල, ‘වී සම්පතයනු ලොව වෙසෙන මිනිසුන්ගේ කුසගිනි නිවන මහා ධාන්‍ය භෝගයයි. වී ඇටය පැල වීමෙන් ගොයම් ගසත්, එයින් යළි වී අස්වනුත්, වි කොටා පෑහීමෙන් සහලූත්, සහල් පිසීමෙන්  බතත්ලැබෙයි. බතයනු මනුෂ්‍යයන්ට පෝෂණ ගුණයෙන් අනූන, ශරීර ශක්තිය වඩවන, ඔසු ගුණයෙන් ද පිරිපුන් මහා ධාන්‍ය ආහාරයයි! බත’, අනාදිමත් කාලයක් මුළුල්ලේ ශ‍්‍රී ලංකාව  ඇතුළු ආසියාතිකයින්ගේ ද ප‍්‍රධාන ආහාරය වූයේ ය! වියෙන් උපදින සහල්’, විශිෂ්ඨ ගණයේ  ආහාර වර්ගයක් වන්නේ එතැනිනි!

සහල්මනුෂ්‍ය ආහාරයක් හැටියට භාවිතා කිරීමේ ලාංකේය පුරුද්ද බොහොම පැරණි එකකි. එහි ඉතිහාසය, අදින් වසර තිස් හතළිස් දහසක් පමණ ඈතට දිව යයි. එය එතරම් පැරණි යයි හඳුනා ගැනීම, දකුණු ආසියාවේ ආදි මානව ජීවිතය සම්බන්ධයෙන් පුරාවිද්‍යාඥයන් කළ අලූත් ම සොයා ගැනීමයි! අදින් වසර 37,000කට, 47,800කට පමණ ඉහත, බුලත්සිංහල පාහියන් ලෙනෙහිවිසු ආදි මානවයන්, ආහාර පිණිස වල් වී වර්ගහෙවත් ඌරු වී වර්ගවලසහල් පරිභෝජනය කළ බව නවතම පර්යේෂණවලින් තහවුරුවී තිබේ!

අදින් වසර 37,000-47,800ක් තරම් ඈත කාලයේ, මැටි බ`දුන් භාවිතාවක් හෝ ආහාර පිසීමේ ක‍්‍රමයක් නො තිබිණි. එබැවින් එකල පාහියන් ලෙනෙහි විසූවෝ, වනයෙන් නෙලා ගෙන පැමිණි වල් වියැට’ (වල් වී ඇට) අමුවෙන්, තැලීමෙන් හෝ, ගින්නෙන් පළහා ගැනීමෙන් හෝ ආහාරයට ගන්නට ඇතැයි අනුමාන කළ හැකි ය!

මේ කාරණය, අතිශයින් ම කුතුහලය දනවන්නේ ය. පාහියන් ලෙනෙහි විසූ ආදි මානවයන් වල් වීආහාරයට ගෙන ඇති බව හෙළිවී ඇත්තේ, කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයීය පුරාවිද්‍යා පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන ආයතනයේ, මහාචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක මහතාගේ ප‍්‍රධානත්වයෙන් කෙරුණු පර්යේෂණයක දී ය. ඒ සම්බන්ධයෙන් පර්යේෂණ ලිපියක්’, ‘Global Journal of Human Sciencesනම් ජාත්‍යන්තර පර්යේෂණ සඟරාවේ 2017/Vol-17-Issue-2 (Ver.1.0)  වැනි කලාපයෙහි පළකර තිබේ. පර්යේෂණ ලිපිය පළකර ඇත්තේ, පුරාවිද්‍යා පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යයන ආයතනයේ මහාචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක, ක‍්‍රිස්  . හන්ට්, පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ හිටපු කැනීම් අධ්‍යක්ෂක ආචාර්ය නිමල් පෙරේරා සහ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ ඔෂාන් වෙදගේ යන විද්වතුන් විසිනි. Late Pleistocene Humans used Rice in Sri Lanka: Phytolith Investigation of the Deposits at Fahien Rock Shelterයන්න, එහි මාතෘකාවයි. ලිපියෙහි  සඳහන් වෙන කරුණු අනුව, වල් වී වර්ගවල  සහල්  ආහාරයට ගෙන ඇති පැරණි ම දකුණු ආසියානු රට ද ලංකාව බව කිව හැකි ය!
 
මහාචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක මහතා
මහාචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක ඇතුළු පර්යේෂකයන් මේ තොරතුරු හෙළිකර ගෙන ඇත්තේ, කළුතර දිස්ත‍්‍රික්කයට අයත් බුලත්සිංහල පාහියන් ලෙනෙහි’ 2012 වසරේ කළ පර්යේෂණ මගිනි. පාහියන් ලෙන ලංකාවේ ඉපැරණි ආදි මානව ජනාවාසයකි. අපේ පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව 1986-1998 යන වර්ෂවල පටන් වරින්වර එහි කැනීම් කරමින් පර්යේෂණවල යෙදුණි.  අවසන්වරට එහි කැනීම් කෙරුණේ 2012 වසරේ ය. එය සිදු වූයේ, හිටපු පුරාවිද්‍යා අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරුන් වන ආචාර්ය සිරාන් දැරණියගල, ආචාර්ය සෙනරත් දිසානායක යන මහත්වරුන්ගේ මගපෙන්වීම් අනුව ය. කැනීම් පර්යේෂණය මෙහෙයවූයේ එවකට පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුවේ නියෝජ්‍ය අධ්‍යක්ෂකවරයාවූ ආචාර්ය නිමල් පෙරේරා මහතා විසිනි.
2012 වසරේ කැනීමෙන් හෙළිකර ගෙන ඇති තොරතුරු අනුව, පාහියන් ලෙන වූ කලී, ලංකාවේ පැරණි ම ආදි මානව ජනාවාසයයි. එමෙන් ම එය, දැනට දකුණු ආසියාවේ ඇති පැරණිතම ආදි මානව ජනාවාසය ද වෙයි. පාහියන් ලෙනෙහි ආදි මානව ජනාවාසය අදින් වසර 48,000ක් පැරණි බව හෙළිදරව් වූයේ 2014 වසරේ දී ඇමරිකාවේ බීටා ඇනලිටික් ආයතනයේ කළ කාලනිර්ණ පර්යේෂණ මගිනි.

මීට ඉහත ආසියාවේ පැරණිි ම මානව ජනාවාසය ලෙස සැලකුණේ ඉන්දුනීසියාවේ, බෝර්නියෝ දූපත්වල පිහිටි නියාගල්ලෙනයි. දැන් පැරණි ම ජනාවාසය පාහියන් ලෙන බව ඔප්පු වෙලා. අපේ රටේ මානව ඉතිහාසය ඉතාමත් පැරණි එකක්. පාහියන් ලෙනෙහි විසූ මානවයින් තෙත් කලාපීය පරිසරයේ අභියෝග ජය ගනිමින් ආහාර සපයා ගත් ආකාරය ඔවුන්ගේ වල් වී භාවිතාවෙන් පෙනී යනවා’, එසේ කියන්නේ ආචාර්ය නිමල් පෙරේරා මහතා ය.
බුලත්සිංහල පාහියන් ලෙනට ඒ නම ලැබී ඇත්තේ, ක‍්‍රිස්තු වර්ෂයෙන් පස් වැනි සියවසේ දී ෆාහියන්නමැති චීන ජාතික බෞද්ධ භික්ෂුවක්, ශ‍්‍රී පාද වන්දනාවේ යන අතරතුර එහි නවාතැන් ගත් බව කියැවෙන ජන ප‍්‍රවාදයෙනි. එයින් පසුව එය පාහියන් ලෙනනමින් ප‍්‍රසිද්ධවී තිබේ. වර්තමානයේ එය සැලකෙන්නේ, පෘථිවි ඉතිහාසයේ ප්ලයිස්ටෝසීන යුගය’ (අවසන් හිම යුගය) නිමා වීමෙන් පසුව එළඹුණු  මධ්‍ය ශිලා යුගයටඅයත් මානව ජනාවාසයක් වශයෙනි. මධ්‍ය ශිලා යුගය වූ කලී, ‘හෝමෝ සේපියන්ස් සේපියන්ස්හෙවත් අප වැනි නවීන මානවයන්  විසූ වකවානුවයි. ඒ අනුව, අදින් වසර 48,000ක පටන් ම පාහියන් ලෙනෙහි මනුෂ්‍යයන් (නවීන මානවයන්) වාසයකර තිබේ.  ලංකාවේ ව්‍යවහාරයට අනුව නම්, ඔවුන් බලංගොඩ මානවයන්වෙති.
එකල ආදි මානවයන් ජීවත් වූයේ, වන සතුන් දඩයම සහ වනජ ද්‍රව්‍යය’ (වනයෙන් නෙලා ගන්නා ශාකමය ද්‍රව්‍යය) පාරිභෝජනය  කිරිමෙනි. එනම්, දඩ මස් සහ වනයෙන් ලබා ගන්නා ආහාර (අල වර්ග, පලතුරු ගෙඩි වර්ග, ශාක පත‍්‍ර වර්ග ආදී) ආහාරයට ගැනීමෙනි. මේ කියන කාලයේ යම් භෝගයක් වගා කිරීමේ පිළිවෙතක් හෝ ගොවිතැන් කිරීමක් (කෘෂි කර්මාන්තයක්) නො තිබිණි

 
ආචාර්ය නිමල් පෙරේරා මහතා
දකුණු ආසියාවේ වල් වී සහල්ආහාරයට ගෙන ඇති පැරණි ම රට ලංකාව බව, පාහියන් ලෙන ආදි මානව ජනාවාසය ඇසුරෙන් සොයා ගැනීම, සුවිශේෂ කාරණයකි. එයින් ලංකාවේ ආදි මානව ජීවිතයට මෙන්ම, කෘෂි කර්මාන්තය පිළිබඳ ඉතිහාසයට ද ලැබෙන්නේ ප‍්‍රබල ආලෝක ධාරාවකි!

මහාචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක මහතා පෙන්වා දෙන අන්දමට, පාහියන් ලෙනෙහි ගැඹුරු පස් ස්තර අතරින් වල් වීපිළිබඳ සාධක සොයා ගැනුණේ ද වෙනස් ක‍්‍රමයකට ය. පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණවල දී එය හැඳින්වෙන්නේ ක්ෂුද්‍ර සිලිකාමය පොසිල (Phytolith හෙවත් microscopic plant silicate bodies)පරීක්ෂා කිරීම යනුවෙනි. පර්යේෂණයේ දී, පාහියන් ලෙනෙහි මානව ජනාවාස පස් ස්තර අතරින් වල් වී වර්ගවල පත‍්‍ර කොටස්, බීජ සහ පොතු ආදියෙහි ක්ෂුද්‍ර සිලිකාමය පොසිල සාධකහමුවී තිබේ. ඒවා හමුවී ඇත්තේ වසර තිස් හතළිස් දහස් ගණන් පැරණි පස් ස්ථරවලිනි. පර්යේෂණය සිදු කෙරුණේ මහාචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක මහතාගේ ප‍්‍රධානත්වයෙනි.

මේවා ගොවිතැන් කරපුවා (Cultivated rice)නොවෙයි. වනයේ ස්වාභාවිකව ම හැදුණු වල් වීවර්ගයි. පාහියන් ලෙනේ සිටි මානවයන් ඒවා විශාල ලෙස ආහාරයට ගෙන ඇති බව අපට පෙනී ගියායයි මහාචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක මහතා ස`දහන් කළේ ය.

සාමාන්‍යයෙන් වල් වීහෝ වන වීයනු, ලෝකයේ දැනට වගා කරන වී ශාකවල වල් දර්ශයන් (wild  species). ඒවා, කාලාන්තරයක් මුළුල්ලේ විකාශනය වීමෙන් අද පවත්නා වගා කරන වී වර්ග’ (ගෘහස්ථීකරණයට ලක්වූ වී වර්ග) බිහිවුණු බව පිළිගැනීමයි. කෘෂි විද්‍යාඥයන් පවසන අන්දමට, ‘වගා කරන වී’ (Cultivated rice) ආරම්භ වූයේ වල් වී (wild  species) වර්ගවලිනි. මේ කාරණය තවත් අතකින් පැහැදිලි කරන්නේ නම්, ‘වල් වීයනු දැනට අප ආහාර පිණිස වගා කරන වී වර්ගවල, මුතුන් මිත්තන් ය. ලංකාවේ ජන ව්‍යවහාරය අනුව,  වල් වීහැඳින්වෙන්නේ ඌරු වීනමිනි.

වී ශාකය අයත් වන්නේ ග‍්‍රැමිනේනම් තෘණකුලයට ය. එයට අයත් වී ශාක විශේෂ 22ක් ඇති අතර, එයින් ලොව ආහාර පිණිස වගා කරන්නේ ඔරයිසා සැටයිවා’ (Oryza sativa) සහ ඔරයිසා ග්ලැබරිනා’ (Oryza glaberina) යන විශේෂ දෙක පමණි. එයින් ඔරයිසා සැටයිවායන වී විශේෂය, ‘ජැපොනිකාසහ ඉන්ඩිකායනුවෙන් තවත් කාණ්ඩ දෙකට බෙදී යයි.  එයින් ලංකාව, ඉන්දියාව ආදී ආසියාතික රටවල වගා කෙරෙන්නේ ජැපොනිකාකාණ්ඩයේ වී වර්ග ය.

වල් වීහෝ වන වීයයි හඳුන්වන ශාක ද අයත් වන්නේ, ‘වගා කරන වී වර්ගඇතුළත් ග‍්‍රැමිනේතෘණ කුලයට ය. ලංකාවෙන් දැනට හඳුනා ගෙන ඇති වල් වීවර්ග සංඛ්‍යාව පහකි. ඒවා, ‘ඔරයිසා නිවාරා’, ‘ඔරයිසා රුෆිෆෝගන්’, ‘ඔරයිසා ඉවිනිගරි’, ‘ඔරයිසා මැටිස්සහ ඔරයිසා ග‍්‍රැනියුලායනුවෙන් හැඳින්වේ. වල් වී ද ඔරයිසාකාණ්්ඩයට ම අයත් වන බැවින් රූපීය, කායික සහ ව්‍යුහ විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ  අතින් අප වගා කරන වී වර්ගවලට බෙහෙවින් සමාන ය.

මෙතැන වැඩියෙන් ම ආහාරයට අරන් තියෙන්නේ ඔරයිසා නිවාරා’ (Oryza nivara) කියන වල් වී වර්ගයයි. ඊට අමතරව. ඔරයිසා රුෆිපෝගන්’ (Oryza rufipogon) කියන වර්ගයත් යම් ප‍්‍රමාණයක් භාවිතා කළ බවට සාධක හමු වුණා’, මහචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක මහතා පැවසුවේ ය.

වී වගාවේ ආරම්භය සම්බන්ධයෙන් ප‍්‍රසිද්ධව ඇති කරුණු අනුව, ලෝකයේ වී ගොවිතැන ආරම්භවී ඇත්තේ අදින් වසර 6000කට පමණ ඉහත දී ය. එය සිදුව ඇත්තේ චීනයේ සහ ඊසාන දිග ඉන්දියාවෙනි. ඉක්බිති වී වගාව ලෝකය පුරා පැතිර ගිය බව සාමාන්‍ය පිළිගැනීමයි. ලංකාව සම්බන්ධයෙන් බලන කල, මුල් ම වී වගාවන් පැතිර තිබුණේ, මල්වතු ඔය, දැදුරු ඔය සහ කලා ඔය ආදී වියලි කලාපීය ගංගා නිම්න භූමි මුල්කර ගනිමිනි.

කෙසේ වෙතත්, ලංකාවේ වී ගොවිතැන පිළිබඳ පැරණිතම පුරාවිද්‍යා සාධකය හමු වන්නේ 1969 වසරේ අනුරාධපුරයේ ඇතුළු නුවරිනි. පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව වෙනුවෙන් ආචාර්ය සිරාන් උපේන්ද්‍ර දැරණියගල මහතා කළ කැනීම්වලින් අදින් වසර 2900ක් (ක‍්‍රි. පූ. 900-600) පැරණි වී වගා සාධක හමු විය. එහෙත් පාහියන් ලෙනෙහි පුරාවිද්‍යා පර්යේෂණ මගින් සොයා ගෙන ඇති වල් වී පිළිබඳ සාධක, අනුරාධපුරයේ වී වගා සාධකවලට වඩා අවුරුදු 45,000ක් පමණ පැරණි ය!
ඒ සම්බන්ධයෙන් මහාචාර්ය රත්නසිරි පේ‍්‍රමතිලක මහතා කියන්නේ අපූරු කතාවකි!
වී ගොවිතැනේ ආරම්භය ගැන මෙතෙක් දැන සිටි කාරණාවලට වඩා දෙයක් මෙතැන තියෙනවා. මං හිතන විදිහට, අපේ ආදි මානවයන් වසර තිස් හතළිස් දහසක් තිස්සේ වල් වී වර්ගපරිභෝජනය කරලා තියෙනවා. ඒ තරම් විශාල කාල පරාසයක් මුළුල්ලේ ඔවුන් වල් වී වර්ග සමග ගෙන ගිය සම්බන්ධතාවය ඔස්සේ, වර්තමානයේ අපි වගා කරන වී වර්ග’ (Cultivated rice)  බිහි වෙන්නට ඇතැයි මා සිතනවා. ඒ අනුව, ‘වගා කරන වී වර්ගපිටින් හඳුන්වා දුන්නා ය කියන අදහස ට එකඟ වෙන්න බෑ. අපේ ආදි මුතුන් මිත්තන් විශාල කාල පරාසයක් මුළුල්ලේ වල් වී වර්ගසමග මහා පරිශ‍්‍රමයක් දරලා තියෙනවා. එයින් වර්තමාන වී වර්ග නිර්මාණය වෙන්න ඇති

පහුගිය කාලයේ අපි ඉන්දියාවේ චෙන්නායි නුවරට නුදුරින් අට්ටිරාම්පක්කම්ප‍්‍රදේශයේ ප‍්‍රාග් ඓතිහාසික මානව ජනාවාසයක කැනීම්වලට සහභාගි වුණා. ඒක ගල් ආයුධ විතරක් හමුවන (Early Acheulian occupation) එළිමහන් ජනාවාසයක්. එය දළ වශයෙන් අවුරුදු මිලියන එකහමාරක් පමණ පැරණියි. අපට එතැනිනුත් වල් වී වර්ගපිළිබඳ සාධක ලැබුණා. මේ කාරණය අපි ELSEVIER-Vol-14/2017-Aug./Journal of archaelogical science reportනම් සඟරාවේ පර්යේෂණ ලිපියක් හැටියට පළ කළා. මේක සුවිශේෂයි. මොකද, අවුරුදු මිලියන එකහමාරකට ඉහත කාලේ ලංකාව හෝ ඉන්දියාව කියලා රටවල් තිබුණේ නෑ. ඒ කාලේ වර්තමාන ලංකා භූමිය සහ ඉන්දීය භූමිය එකම ගොඩ බිමක්. අපේ රටවල් අතරට මුහුද ඇවිත් තියෙන්නේ අදින් වසර 7000කට ඉහත දීයි. වල් වී පිළිබඳ මේ පැරණි සාධකවලින් කියැවෙන කාරණය බොහොම වැදගත්. මම හිතන්නේ ලෝකයේ වී භෝගයපිළිබඳ මුල් ම ජන උරුමය ගොඩ නැගෙන්නට ඇත්තේ දකුණු ආසියාවේ පහළ ප‍්‍රදේශ හෙවත් දකුණු ඉන්දියාවේ සිට පහළට, ලංකාව තෙක් පැතිරෙන මානව ජනාවාස භූමිවලයි!

මේ තොරතුරු අනුව, ලංකාවේ වී ගොවිතැනටමෙන්ම, ලාංකිකයන් බත් කෑමට ඇලූම් කිරීමේ පුරුද්දටද ඉතා දිගු ඉතිහාසයක් ඇති බව පෙනී යයි. වල් වී වර්ග’, වර්තමානයේ වගා කරන වී වර්ග (Cultivated rice)  දක්වා විකාශනය වී ඇත්තේ නිකම්ම නොවේ. පාහියන් ලෙනෙහි ආදි මානව ජනාවාසය පැවති වසර දහස් ගණනක ඈත කාලයේ පටන් අපේ මුතුන් මිත්තන් දුක සේ දැරූ මහා පරිශ‍්‍රමයෙහි ප‍්‍රතිඵලයක් වශයෙනි!
(මෙම ලිපිය 2019.02.17 වැනි ඉරිදා අරුණ පුවත්පතේ පළවිය.)